<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X63n1242"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 1242 永嘉禅宗集註</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 1242 永嘉禅宗集註</title> <author>明 传灯重编幷註</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt> </editionStmt> <extent>2卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">63</idno>.<idno type="no">1242</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2022-10-12 23:43:51 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">永嘉禅宗集註</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，CBETA 扫瞄辨识</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>原书标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB00589"> <charName>CBETA CHARACTER CB00589</charName> <mapping cb:dec="983629" type="PUA">U+F024D</mapping> <mapping type="unicode">U+3D4E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>涧</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[涧-日+月]</value></charProp></char> <char xml:id="CB02439"> <charName>CBETA CHARACTER CB02439</charName> <mapping cb:dec="985479" type="PUA">U+F0987</mapping> <charProp><localName>normalized form</localName><value>佞</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[佞-二+〦]</value></charProp></char> <char xml:id="CB04395"> <charName>CBETA CHARACTER CB04395</charName> <mapping cb:dec="987435" type="PUA">U+F112B</mapping> <mapping type="unicode">U+2124F</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[土*已]</value></charProp></char> <char xml:id="CB04432"> <charName>CBETA CHARACTER CB04432</charName> <mapping cb:dec="987472" type="PUA">U+F1150</mapping> <mapping type="unicode">U+4B38</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[(歹*又)/食]</value></charProp></char> <char xml:id="CB05540"> <charName>CBETA CHARACTER CB05540</charName> <mapping cb:dec="988580" type="PUA">U+F15A4</mapping> <mapping type="unicode">U+226E8</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[怡-台+于]</value></charProp></char> <char xml:id="CB05543"> <charName>CBETA CHARACTER CB05543</charName> <mapping cb:dec="988583" type="PUA">U+F15A7</mapping> <mapping type="unicode">U+22943</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[怡-台+诸]</value></charProp></char> <char xml:id="CB06078"> <charName>CBETA CHARACTER CB06078</charName> <mapping cb:dec="989118" type="PUA">U+F17BE</mapping> <mapping type="unicode">U+22E42</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>携</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[打-丁+嶲]</value></charProp></char> <char xml:id="CB07946"> <charName>CBETA CHARACTER CB07946</charName> <mapping cb:dec="990986" type="PUA">U+F1F0A</mapping> <mapping type="unicode">U+28DD6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>鬥</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[门@斫]</value></charProp></char> <char xml:id="CB08504"> <charName>CBETA CHARACTER CB08504</charName> <mapping cb:dec="991544" type="PUA">U+F2138</mapping> <mapping type="unicode">U+269A8</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>焰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[舀*炎]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15072"> <charName>CBETA CHARACTER CB15072</charName> <mapping cb:dec="998112" type="PUA">U+F3AE0</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+39DE</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>拔</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[托-七+友]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15081"> <charName>CBETA CHARACTER CB15081</charName> <mapping cb:dec="998121" type="PUA">U+F3AE9</mapping> <mapping type="unicode">U+41FF</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>策</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[竺-二+束]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15090"> <charName>CBETA CHARACTER CB15090</charName> <mapping cb:dec="998130" type="PUA">U+F3AF2</mapping> <mapping type="unicode">U+2AE7C</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>爆</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[焊-干+恭]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15131"> <charName>CBETA CHARACTER CB15131</charName> <mapping cb:dec="998171" type="PUA">U+F3B1B</mapping> <charProp><localName>normalized form</localName><value>邦</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[邱-丘+(看-目)]</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2004-08-05T10:36:34"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X63.1242.0281b" n="0281b"/> <lb ed="X" n="0281b01"/> <lb ed="X" n="0281b02"/> <lb ed="X" n="0281b03"/> <lb ed="X" n="0281b04"/> <lb ed="X" n="0281b05"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 1242-A 永嘉禅宗集註序</cb:mulu><head>No. 1242-A <lb ed="X" n="0281b06"/><lb ed="R111" n="0399a01"/> 永嘉禅宗集註序</head> <lb ed="X" n="0281b07"/> <lb ed="X" n="0281b08"/><lb ed="R111" n="0399a02"/><p xml:id="pX63p0281b0801">噫。甚矣哉。含生昏动之为病也。日则扰扰以劳其神。 <lb ed="X" n="0281b09"/><lb ed="R111" n="0399a03"/>夜则蠢蠢以蔽其灵。譬铅椠以割泥。泥无所成。而椠 <lb ed="X" n="0281b10"/><lb ed="R111" n="0399a04"/>就日损。醇醪以解酲。酲无所解。而明就日蒙。既以生 <lb ed="X" n="0281b11"/><lb ed="R111" n="0399a05"/>生而渐就其死。亦以死死而转劳其生。三界轮迴。何 <lb ed="X" n="0281b12"/><lb ed="R111" n="0399a06"/>时<anchor xml:id="nkr_note_add_0281b1201" n="0281b1201"/><anchor xml:id="beg0281b1201" n="0281b1201"/>已<anchor xml:id="end0281b1201"/>矣。六道陞沉。无日暂停。言之实增太息。思之诚 <lb ed="X" n="0281b13"/><lb ed="R111" n="0399a07"/>可流涕者矣。将受形于宇宙。禀质于阴阳。随气运之 <lb ed="X" n="0281b14"/><lb ed="R111" n="0399a08"/>开合。逐岁时之迎将。故日往暮来。天地之一大昏动 <lb ed="X" n="0281b15"/><lb ed="R111" n="0399a09"/>也。春生冬藏。阴阳之一大昏动也。出作入息。人身之 <lb ed="X" n="0281b16"/><lb ed="R111" n="0399a10"/>一大昏动也。昼醒夜眠。此心之一大昏动也。乍忆乍 <lb ed="X" n="0281b17"/><lb ed="R111" n="0399a11"/>忘。刹那之一大昏动也。慨人生以暮夜之小死。博重 <lb ed="X" n="0281b18"/><lb ed="R111" n="0399a12"/>泉之大睡。以晨兴之小生。致将来之劳生。噫。昏动之 <lb ed="X" n="0281b19"/><lb ed="R111" n="0399a13"/>劳于生。不亦甚乎哉。然而果天地阴阳之使我其然 <lb ed="X" n="0281b20"/><lb ed="R111" n="0399a14"/>耶。抑吾性觉妙明之使天地阴阳其然耶。苟先本而 <lb ed="X" n="0281b21"/><lb ed="R111" n="0399a15"/>後末。则吾将宗之楞严矣。经曰。性觉必明。妄为明觉。 <lb ed="X" n="0281b22"/><lb ed="R111" n="0399a16"/>晦昧为空。空晦暗中。结暗为色。色杂妄想。想相为身。 <lb ed="X" n="0281b23"/><lb ed="R111" n="0399a17"/>聚缘内摇。趣外奔逸。昏扰扰相。以为心性。则先性灵 <lb ed="X" n="0281b24"/><lb ed="R111" n="0399a18"/>而後天地矣。苟先末而後本。则吾又将宗诸中庸。中 <pb ed="X" xml:id="X63.1242.0281c" n="0281c"/> <lb ed="X" n="0281c01"/><lb ed="R111" n="0399b01"/>庸曰。天命之谓性。率性之谓道。宋儒又曰。天生万物。 <lb ed="X" n="0281c02"/><lb ed="R111" n="0399b02"/>唯人最灵。则先天地而後性灵矣。苟将谋其合而同 <lb ed="X" n="0281c03"/><lb ed="R111" n="0399b03"/>之。会而归之。则必又有乎所指。中庸则曰。致中和。天 <lb ed="X" n="0281c04"/><lb ed="R111" n="0399b04"/>地位焉。万物育焉。楞严则曰。一人发真归元。十方虚 <lb ed="X" n="0281c05"/><lb ed="R111" n="0399b05"/>空悉皆销殒。生育销殒。旨虽不同。先本後末。其归一 <lb ed="X" n="0281c06"/><lb ed="R111" n="0399b06"/>揆。第世人昧之弗觉。迷而忘反。不为之苦。而反为之 <lb ed="X" n="0281c07"/><lb ed="R111" n="0399b07"/>乐。不为之病。而反为之药。且曰。道在其中。其如烦恼 <lb ed="X" n="0281c08"/><lb ed="R111" n="0399b08"/>生死何。道不终否。过亿万斯年。而有大觉圣人者。出 <lb ed="X" n="0281c09"/><lb ed="R111" n="0399b09"/>生天竺国。号释迦文。修行旷劫。道成一生。其为法身 <lb ed="X" n="0281c10"/><lb ed="R111" n="0399b10"/>也。含裹十虚。其为智慧也。亘通三际。复明静以为其 <lb ed="X" n="0281c11"/><lb ed="R111" n="0399b11"/>体。起醒寂以为其用。揭慧照于昏衢。长夜不能翳其 <lb ed="X" n="0281c12"/><lb ed="R111" n="0399b12"/>明。回寂定于尘网。万物不能扰其淸。天地之所不能 <lb ed="X" n="0281c13"/><lb ed="R111" n="0399b13"/>覆载。阴阳之所不能迁移。住哲所谓能天能地。能阴 <lb ed="X" n="0281c14"/><lb ed="R111" n="0399b14"/>能阳。能为万物宰。不逐四时凋。不徒空谭其理。实能 <lb ed="X" n="0281c15"/><lb ed="R111" n="0399b15"/>克复其本。亦唯<persName>佛</persName>而<anchor xml:id="nkr_note_add_0281c1501" n="0281c1501"/><anchor xml:id="beg0281c1501" n="0281c1501"/>已<anchor xml:id="end0281c1501"/>矣。或由是以放光动地。由是 <lb ed="X" n="0281c16"/><lb ed="R111" n="0399b16"/>而绝迹潜神。由是而灵鹫雷音。由是而摩竭掩室。以 <lb ed="X" n="0281c17"/><lb ed="R111" n="0399b17"/>说以默。即体即用。莫非弘扬定慧之宗。阐明止观之 <lb ed="X" n="0281c18"/><lb ed="R111" n="0399b18"/>法。盖药缘病生。神因药返。既以惺寂而治其昏动。又 <lb ed="X" n="0281c19"/><lb ed="R111" n="0400a01"/>以定慧而复其明静。虽千<persName>佛</persName>而不能异其因。群圣而 <lb ed="X" n="0281c20"/><lb ed="R111" n="0400a02"/>不能殊其致者矣。自灵山授记。霜树潜辉。道逐缘兴。 <lb ed="X" n="0281c21"/><lb ed="R111" n="0400a03"/>灯传迦葉。十三传而至龙树。二十三传而至狮子。龙 <lb ed="X" n="0281c22"/><lb ed="R111" n="0400a04"/>树者。法中香象。人中大龙。既以智度阐般若之宗。复 <lb ed="X" n="0281c23"/><lb ed="R111" n="0400a05"/>用中论传智度之旨。论度淮河。慧文颖悟。遥宗龙树。 <lb ed="X" n="0281c24"/><lb ed="R111" n="0400a06"/>创为心宗。以是而传于南嶽。嶽七年方等。九旬常坐。 <pb ed="X" xml:id="X63.1242.0282a" n="0282a"/> <lb ed="X" n="0282a01"/><lb ed="R111" n="0400a07"/>一时圆证。以是而传于天台。天台灵山夙闻。大苏妙 <lb ed="X" n="0282a02"/><lb ed="R111" n="0400a08"/>悟。以无碍智。纵辩宣扬。<anchor xml:id="nkr_note_add_0282a0201" n="0282a0201"/><anchor xml:id="beg0282a0201" n="0282a0201"/>己<anchor xml:id="end0282a0201"/>宗法花而为之教。更阐止 <lb ed="X" n="0282a03"/><lb ed="R111" n="0400a09"/>观以为之行。解行两善。目足兼美。赞者曰。智者具八 <lb ed="X" n="0282a04"/><lb ed="R111" n="0400a10"/>相以成道。人称为东土小释迦。止观立十法以为乘。 <lb ed="X" n="0282a05"/><lb ed="R111" n="0400a11"/>義合乎西天大<persName>佛</persName>顶。洵实德也。岂虚语哉。天台传章 <lb ed="X" n="0282a06"/><lb ed="R111" n="0400a12"/>安。章安传法花。法花传天宫。天宫则真觉大师之所 <lb ed="X" n="0282a07"/><lb ed="R111" n="0400a13"/>承嗣者也。师从止观悟入。净名旁通。南印曹溪。师资 <lb ed="X" n="0282a08"/><lb ed="R111" n="0400a14"/>道合。则此集者。乃大师还瓯江时之所譔所述。以明 <lb ed="X" n="0282a09"/><lb ed="R111" n="0400a15"/>授受之际。心宗的旨。是以一言三复。谆谆止观。其所 <lb ed="X" n="0282a10"/><lb ed="R111" n="0400a16"/>发明。亦可谓之详矣。於戏。夫性以不二为宗。心以无 <lb ed="X" n="0282a11"/><lb ed="R111" n="0400a17"/>差为旨。此禅教之所公共者也。果離教而有禅耶。離 <lb ed="X" n="0282a12"/><lb ed="R111" n="0400a18"/>禅而有教耶。净名曰。无離文字以说解脱。仁王曰。总 <lb ed="X" n="0282a13"/><lb ed="R111" n="0400b01"/>持无文字。文字显总持。合是二说。余将进之以山河 <lb ed="X" n="0282a14"/><lb ed="R111" n="0400b02"/>及大地。一法之所印矣。然而道犹水也。传犹流也。始 <lb ed="X" n="0282a15"/><lb ed="R111" n="0400b03"/>则合而未離。吾将质之释迦。同耶异耶。中则離而未 <lb ed="X" n="0282a16"/><lb ed="R111" n="0400b04"/>合。吾将质之诸禅教。得道诸祖。同耶异耶。末则離而 <lb ed="X" n="0282a17"/><lb ed="R111" n="0400b05"/>复合。异而归同。吾又将质诸真觉大师之为是集矣。 <lb ed="X" n="0282a18"/><lb ed="R111" n="0400b06"/>余谓微此集。则禅教始终而不合。微此旨。则<persName>如来</persName>心 <lb ed="X" n="0282a19"/><lb ed="R111" n="0400b07"/>宗卒不明。然则异之者迹也。同之者本也。迷之。则执 <lb ed="X" n="0282a20"/><lb ed="R111" n="0400b08"/>迹以忘本。悟之。则得本而略迹。本迹兼泯。禅教两融。 <lb ed="X" n="0282a21"/><lb ed="R111" n="0400b09"/>余又将质诸永明大师之宗镜矣。兹因注次。序而原 <lb ed="X" n="0282a22"/><lb ed="R111" n="0400b10"/>之。读者请去迹以求本。则止观之道得矣。马僧摩正 <lb ed="X" n="0282a23"/><lb ed="R111" n="0400b11"/>眼居士。永嘉之继起者也。意谓微余天台雲。仍莫能 <lb ed="X" n="0282a24"/><lb ed="R111" n="0400b12"/>尽大师止观之旨。故不远致书。索余注出。其用意亦 <pb ed="X" xml:id="X63.1242.0282b" n="0282b"/> <lb ed="X" n="0282b01"/><lb ed="R111" n="0400b13"/>可谓之勤矣。幷志其所由来。庶了知是注之顚末云。</p> <lb ed="X" n="0282b02"/><lb ed="R111" n="0400b14"/><p xml:id="pX63p0282b0201">皇明天启二年岁次壬戌孟秋哉生明。<name role="" type="person">天台山</name>幽 <lb ed="X" n="0282b03"/><lb ed="R111" n="0400b15"/>溪沙门传天台教观远孙传灯。著于楞严壇之东 <lb ed="X" n="0282b04"/><lb ed="R111" n="0400b16"/>方不瞬堂。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0282b05"/> <lb ed="X" n="0282b06"/> <lb ed="X" n="0282b07"/> <lb ed="X" n="0282b08"/> <lb ed="X" n="0282b09"/><cb:docNumber>No. 1242</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0282b10"/><lb ed="R111" n="0401a01"/><cb:juan fun="open" n="001"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>永嘉禅宗集註卷上</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0282b11"/><lb ed="R111" n="0401a02"/><byline cb:type="author">明<name role="" type="person">天台山</name>幽溪沙门 传灯 重编幷註</byline> <lb ed="X" n="0282b12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">永嘉禅宗集</cb:mulu><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0282b1201"><anchor xml:id="nkr_note_add_0282b1201" n="0282b1201"/><anchor xml:id="beg0282b1201" n="0282b1201"/>永嘉禅宗集<anchor xml:id="end0282b1201"/>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0282b13"/><lb ed="R111" n="0401a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0282b1301">题目五字。应从正安。先人後法。称为永嘉禅宗集。 <lb ed="X" n="0282b14"/><lb ed="R111" n="0401a04"/>如天台止观之类。旧集者。先法後人。盖倒置也。永 <lb ed="X" n="0282b15"/><lb ed="R111" n="0401a05"/>嘉。则大师所生之地。乃以处而彰人。禅宗。则大师 <lb ed="X" n="0282b16"/><lb ed="R111" n="0401a06"/>所说之法。乃以度无极而为旨。梵语禅那。此翻静 <lb ed="X" n="0282b17"/><lb ed="R111" n="0401a07"/>虑。亦云思惟修。名当六度之一。体为万行之都。盖 <lb ed="X" n="0282b18"/><lb ed="R111" n="0401a08"/>禅那属定。般若属慧。此约法相差别而言之也。即 <lb ed="X" n="0282b19"/><lb ed="R111" n="0401a09"/>定而未尝不慧。即慧而未尝不定。此约体性无差 <lb ed="X" n="0282b20"/><lb ed="R111" n="0401a10"/>而言之也。如下文明奢摩他。当定而兼言寂照。有 <lb ed="X" n="0282b21"/><lb ed="R111" n="0401a11"/>曰。寂寂惺惺是。无记寂寂非。非定即慧乎。例毘婆 <lb ed="X" n="0282b22"/><lb ed="R111" n="0401a12"/>舍那。当慧。优毕叉。当止观等。莫不寂照双融。止观 <lb ed="X" n="0282b23"/><lb ed="R111" n="0401a13"/>互用。正以定体融通。止即是观。是以一部言诠。及 <lb ed="X" n="0282b24"/><lb ed="R111" n="0401a14"/>以修法。莫不双宗定慧。及以静明。为见性之所宗。 <pb ed="X" xml:id="X63.1242.0282c" n="0282c"/> <lb ed="X" n="0282c01"/><lb ed="R111" n="0401a15"/>成<persName>佛</persName>之所主。释迦<persName>如来</persName>四十九年究竟指归。归乎 <lb ed="X" n="0282c02"/><lb ed="R111" n="0401a16"/>此也。南嶽天台。祖祖相传。传乎此也。真觉大师天 <lb ed="X" n="0282c03"/><lb ed="R111" n="0401a17"/>宫悟入。悟入乎此也。南往曹溪以求印可。印可乎 <lb ed="X" n="0282c04"/><lb ed="R111" n="0401a18"/>此也。洎归东瓯。利益道俗之所演说。演说乎此也。 <lb ed="X" n="0282c05"/><lb ed="R111" n="0401b01"/>从兹悟入。是为圆顿上乘。异此修行。是为小乘外 <lb ed="X" n="0282c06"/><lb ed="R111" n="0401b02"/>道。末世行人。可不崇诸。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0282c07"/><lb ed="R111" n="0401b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0282c0701">唐永嘉沙门元觉撰。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0282c08"/><lb ed="R111" n="0401b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0282c0801">唐者国号。高祖神尧皇帝名渊。字淑德。姓李氏。陇 <lb ed="X" n="0282c09"/><lb ed="R111" n="0401b05"/>西成纪人。西凉武昭王暠之後。祖虎。仕西魏有功。 <lb ed="X" n="0282c10"/><lb ed="R111" n="0401b06"/>封陇西公。父昭。于周世封唐公。渊。袭封唐公爵。隋 <lb ed="X" n="0282c11"/><lb ed="R111" n="0401b07"/>末起兵。受恭帝禅。以土德王天下。建都长安。国号 <lb ed="X" n="0282c12"/><lb ed="R111" n="0401b08"/>大唐。师生于太宗朝。殁于睿宗朝。为天宫之弟子。 <lb ed="X" n="0282c13"/><lb ed="R111" n="0401b09"/>与左溪朗公东阳<g ref="#CB15081">策</g>公同师。永嘉郡名。汉称东瓯。 <lb ed="X" n="0282c14"/><lb ed="R111" n="0401b10"/>晋改永嘉。宋元皆称温州。以其地多温和故名。至 <lb ed="X" n="0282c15"/><lb ed="R111" n="0401b11"/>今东有温岭。西有温溪。皆永嘉属境。沙门梵语。具 <lb ed="X" n="0282c16"/><lb ed="R111" n="0401b12"/>云娑迦懑那。今略云沙门。出家之士。勤修戒定慧。 <lb ed="X" n="0282c17"/><lb ed="R111" n="0401b13"/>息灭贪嗔痴。所谓息心达本源。故号为沙门。师字 <lb ed="X" n="0282c18"/><lb ed="R111" n="0401b14"/>元觉。<anchor xml:id="nkr_note_add_0282c1801" n="0282c1801"/><anchor xml:id="beg0282c1801" n="0282c1801"/>谥<anchor xml:id="end0282c1801"/>真觉大师。姓戴氏。帆遊人。出家遍探三藏。 <lb ed="X" n="0282c19"/><lb ed="R111" n="0401b15"/>精天台止观圆妙法门。四威仪中。常冥禅观。因左 <lb ed="X" n="0282c20"/><lb ed="R111" n="0401b16"/>溪朗公激励。遂与东阳元<g ref="#CB15081">策</g>禅师。同诣曹溪见六 <lb ed="X" n="0282c21"/><lb ed="R111" n="0401b17"/>祖。其问答機缘。具<name role="" type="person">杨文公</name>亿所述行状。观其逞辩 <lb ed="X" n="0282c22"/><lb ed="R111" n="0401b18"/>機警。虽曰印可于曹溪。实悟入于天宫。故其所述 <lb ed="X" n="0282c23"/><lb ed="R111" n="0402a01"/>法门。一依三观。池深花大。益可知矣。师有妹。名元 <lb ed="X" n="0282c24"/><lb ed="R111" n="0402a02"/>機。亦出家悟道。传载传灯录。</p> <pb ed="X" xml:id="X63.1242.0283a" n="0283a"/> <lb ed="X" n="0283a01"/><lb ed="R111" n="0402a03"/><p xml:id="pX63p0283a0101">〇释此集文。大分为二。初总标十章。二别明十義。 <lb ed="X" n="0283a02"/><lb ed="R111" n="0402a04"/>先释总标十章为二。先正其集者安次讹谬。次重 <lb ed="X" n="0283a03"/><lb ed="R111" n="0402a05"/>为编辑次第解释。安次讹谬者。此书必是大师生 <lb ed="X" n="0283a04"/><lb ed="R111" n="0402a06"/>前散稿。或撰述未竟之文。而魏静士人。惜其散花 <lb ed="X" n="0283a05"/><lb ed="R111" n="0402a07"/>满前。乃为贯之集之。既无隋宫剪裁之巧手。复乏 <lb ed="X" n="0283a06"/><lb ed="R111" n="0402a08"/>窦氏迴文之奇思。多以优昙。杂彼牵牛。遂使儒童 <lb ed="X" n="0283a07"/><lb ed="R111" n="0402a09"/>受记之因。翻糅天热报直之笔。观者惜之。今以两 <lb ed="X" n="0283a08"/><lb ed="R111" n="0402a10"/>书之式。正其编次不稳。一乾竺真丹诸师造论。必 <lb ed="X" n="0283a09"/><lb ed="R111" n="0402a11"/>以皈命三宝偈而为其首。如智论观心论。是其例 <lb ed="X" n="0283a10"/><lb ed="R111" n="0402a12"/>也。今反以皈命三宝偈居于第十。一不可也。一此 <lb ed="X" n="0283a11"/><lb ed="R111" n="0402a13"/>集所宗。皆本止观。止观五略。以发大心为首。次则 <lb ed="X" n="0283a12"/><lb ed="R111" n="0402a14"/>继之以修大行。感大果。裂大网。归大处。今以发宏 <lb ed="X" n="0283a13"/><lb ed="R111" n="0402a15"/>誓愿创大心居于其末。二不可也。一以止观十章 <lb ed="X" n="0283a14"/><lb ed="R111" n="0402a16"/>勘之。则此集慕道志仪。事师仪则。皆止观第六。二 <lb ed="X" n="0283a15"/><lb ed="R111" n="0402a17"/>十五方便中。具五缘中之事。戒憍奢。当诃五欲。弃 <lb ed="X" n="0283a16"/><lb ed="R111" n="0402a18"/>五盖中之事。净三业。当行五事之一事。今皆列于 <lb ed="X" n="0283a17"/><lb ed="R111" n="0402b01"/>首。而不明修禅大意。三不可也。又以止观十乘往 <lb ed="X" n="0283a18"/><lb ed="R111" n="0402b02"/>勘。则第一宜观理境。以融其心。然後发心以廓其 <lb ed="X" n="0283a19"/><lb ed="R111" n="0402b03"/>怀。方可加功以修止观。今则置事理不二于第八。 <lb ed="X" n="0283a20"/><lb ed="R111" n="0402b04"/>四不可也。三乘渐次。则在止观十大章中。明偏圆 <lb ed="X" n="0283a21"/><lb ed="R111" n="0402b05"/>辨权实之事。今置之于第七。五不可也。况将劝友 <lb ed="X" n="0283a22"/><lb ed="R111" n="0402b06"/>人书不急之文。冗于集中。以贻直友之玷。俾其美 <lb ed="X" n="0283a23"/><lb ed="R111" n="0402b07"/>玉终累纤瑕。六不可也。然此书自唐至今。历千馀 <lb ed="X" n="0283a24"/><lb ed="R111" n="0402b08"/>年。业<anchor xml:id="nkr_note_add_0283a2401" n="0283a2401"/><anchor xml:id="beg0283a2401" n="0283a2401"/>已<anchor xml:id="end0283a2401"/>刻入大藏。而为古今诸贤所尙。肆余樗朽。 <pb ed="X" xml:id="X63.1242.0283b" n="0283b"/> <lb ed="X" n="0283b01"/><lb ed="R111" n="0402b09"/>区区何人。敢吹毛以求疵。示瑕夺璧。取怒于按剑 <lb ed="X" n="0283b02"/><lb ed="R111" n="0402b10"/>而起者之所讳。第因註次。笔为之留。实流通之一 <lb ed="X" n="0283b03"/><lb ed="R111" n="0402b11"/>壅。今则退劝友人书而别置。裂发愿文为二。一为 <lb ed="X" n="0283b04"/><lb ed="R111" n="0402b12"/>皈命三宝。二为发宏誓愿。其馀进退。各有攸存。不 <lb ed="X" n="0283b05"/><lb ed="R111" n="0402b13"/>盈不虚。无欠无馀。类中天之满月。大海之摩尼。何 <lb ed="X" n="0283b06"/><lb ed="R111" n="0402b14"/>必入春池而竞执瓦砾。入古井以挽蟾蜍。即以此 <lb ed="X" n="0283b07"/><lb ed="R111" n="0402b15"/>质诸真觉大师。亦必于常寂光中而为之首肯也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0283b08"/><lb ed="R111" n="0402b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0283b0801">大章分为十门。皈敬三宝第一。发宏誓愿第二。亲近 <lb ed="X" n="0283b09"/><lb ed="R111" n="0402b17"/>师友第三。衣食诫警第四。净修三业第五。三乘渐次 <lb ed="X" n="0283b10"/><lb ed="R111" n="0402b18"/>第六。事理不二第七。简示偏圆第八。正修止观第九。 <lb ed="X" n="0283b11"/><lb ed="R111" n="0403a01"/>观心十门第十。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0283b12"/><lb ed="R111" n="0403a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0283b1201">皈命三宝第一者。西乾震旦。古今耆宿。凡欲造论 <lb ed="X" n="0283b13"/><lb ed="R111" n="0403a03"/>作疏。悉先皈敬三宝。以求显被冥加。庶无纰谬。故 <lb ed="X" n="0283b14"/><lb ed="R111" n="0403a04"/>居第一也。第二发宏誓愿者。夫行非愿莫要。愿非 <lb ed="X" n="0283b15"/><lb ed="R111" n="0403a05"/>行不导。况菩萨万行。在自他而兼利。苟无誓愿。不 <lb ed="X" n="0283b16"/><lb ed="R111" n="0403a06"/>能要制其心。故居第二也。第三亲近师友者。夫道 <lb ed="X" n="0283b17"/><lb ed="R111" n="0403a07"/>非说不明。说非师莫授。兼之师模。匠成法器。善知 <lb ed="X" n="0283b18"/><lb ed="R111" n="0403a08"/>识者。为得道全<anchor xml:id="nkr_note_orig_0283001" n="0283001"/>□缘。故居第三也。衣食诫警第四 <lb ed="X" n="0283b19"/><lb ed="R111" n="0403a09"/>者。夫衣以蔽形。食以充腹。有待之躯。所不能废。然 <lb ed="X" n="0283b20"/><lb ed="R111" n="0403a10"/>须远離四邪五邪。明知八秽八净。然後樊笼可越。 <lb ed="X" n="0283b21"/><lb ed="R111" n="0403a11"/>涅槃可冀。故居第四也。第五净修三业者。身口意 <lb ed="X" n="0283b22"/><lb ed="R111" n="0403a12"/>三业。虽乃淸陞之基址。亦为沉坠之阶梯。苟非淸 <lb ed="X" n="0283b23"/><lb ed="R111" n="0403a13"/>净以修持。何能轨邪而入正。故居第五也。第六三 <lb ed="X" n="0283b24"/><lb ed="R111" n="0403a14"/>乘渐次。第七事理不二。第八简示偏圆。第九正修 <pb ed="X" xml:id="X63.1242.0283c" n="0283c"/> <lb ed="X" n="0283c01"/><lb ed="R111" n="0403a15"/>止观者。夫事非理不成。理非教不立。以由教有顿 <lb ed="X" n="0283c02"/><lb ed="R111" n="0403a16"/>渐。是故理别偏圆。然而顿非渐不显。渐非顿不融。 <lb ed="X" n="0283c03"/><lb ed="R111" n="0403a17"/>始明三乘渐次之阶。终悟一乘圆顿之理。然後妙 <lb ed="X" n="0283c04"/><lb ed="R111" n="0403a18"/>解可成。妙行可立。第观依谛显。谛因德彰。迷三德 <lb ed="X" n="0283c05"/><lb ed="R111" n="0403b01"/>者。三惑以之纷纭。悟三谛者。三观由之法尔。其体 <lb ed="X" n="0283c06"/><lb ed="R111" n="0403b02"/>本自非纵非横。厥修由来不幷不别。苟得一而失 <lb ed="X" n="0283c07"/><lb ed="R111" n="0403b03"/>二。则圆伊之体乖。或为彼而执此。则夜叉之惑聚。 <lb ed="X" n="0283c08"/><lb ed="R111" n="0403b04"/>又乌足以称圆修哉。故第六第七第八第九。相继 <lb ed="X" n="0283c09"/><lb ed="R111" n="0403b05"/>以明教理行也。第十观心十门者。此则重蒐理路。 <lb ed="X" n="0283c10"/><lb ed="R111" n="0403b06"/>再阐修门。俾三德圆融之性。究竟以全彰。三观明 <lb ed="X" n="0283c11"/><lb ed="R111" n="0403b07"/>妙之修。终穷而毕显。至于语其相应。皆果地微妙 <lb ed="X" n="0283c12"/><lb ed="R111" n="0403b08"/>之证。及于妙契元源。乃大士寰中之秘。以此而结 <lb ed="X" n="0283c13"/><lb ed="R111" n="0403b09"/>束一书之大旨。断断乎宜居乎後也。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0283c14"/><lb ed="R111" n="0403b10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">皈敬三宝第一</cb:mulu><head>〇皈敬三宝第一</head> <lb ed="X" n="0283c15"/><lb ed="R111" n="0403b11"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX63p0283c1501"><l>稽首圆满遍知觉</l><l>寂静平等本真源</l> <lb ed="X" n="0283c16"/><lb ed="R111" n="0403b12"/><l>相好严特非有无</l><l>慧明普照微尘刹</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0283c17"/><lb ed="R111" n="0403b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0283c1701">梵语<persName>佛陀</persName>耶。此云觉者。此中皈命。具明三身。初圆 <lb ed="X" n="0283c18"/><lb ed="R111" n="0403b14"/>满遍知觉者。报身也。梵语卢舍那。此云光明遍照。 <lb ed="X" n="0283c19"/><lb ed="R111" n="0403b15"/>乃属般若修成智身。遍法界中无所不觉。无所不 <lb ed="X" n="0283c20"/><lb ed="R111" n="0403b16"/>知。此身居实报莊严自受用土。约三谛言之。属真 <lb ed="X" n="0283c21"/><lb ed="R111" n="0403b17"/>谛。三观言之。属空观。今欲申明奢摩他空观之旨。 <lb ed="X" n="0283c22"/><lb ed="R111" n="0403b18"/>故先皈命以求加护也。次寂静平等本真源者。法 <lb ed="X" n="0283c23"/><lb ed="R111" n="0404a01"/>身也。梵语毘卢遮那。此云遍一切处。本来淸净。故 <lb ed="X" n="0283c24"/><lb ed="R111" n="0404a02"/>云寂静。生<persName>佛</persName>无殊。色心不二。故云平等。为迷悟之 <pb ed="X" xml:id="X63.1242.0284a" n="0284a"/> <lb ed="X" n="0284a01"/><lb ed="R111" n="0404a03"/>根本。生<persName>佛</persName>之真依。故云本真源。乃属法身本有。论 <lb ed="X" n="0284a02"/><lb ed="R111" n="0404a04"/>知觉遍满。与报身不异。第让报智以为能成。此之 <lb ed="X" n="0284a03"/><lb ed="R111" n="0404a05"/>法身乃是所证。故天台大师明众生理即<persName>佛</persName>。云此 <lb ed="X" n="0284a04"/><lb ed="R111" n="0404a06"/>是圆智圆觉。诸法遍一切处。无不明了。以是而知。 <lb ed="X" n="0284a05"/><lb ed="R111" n="0404a07"/>岂有别体。全修在性。斯之谓欤。此身居<name role="" type="person">常寂光土</name>。 <lb ed="X" n="0284a06"/><lb ed="R111" n="0404a08"/>三谛言之。属中道第一義谛。三观言之。属中观。今 <lb ed="X" n="0284a07"/><lb ed="R111" n="0404a09"/>欲申明优毕叉中观之旨。故先皈命以求冥加也。 <lb ed="X" n="0284a08"/><lb ed="R111" n="0404a10"/>相好严特非有无者。应身也。梵语释迦牟尼。此云 <lb ed="X" n="0284a09"/><lb ed="R111" n="0404a11"/>能仁寂默。所谓千百亿应身释迦牟尼<persName>佛</persName>是也。有 <lb ed="X" n="0284a10"/><lb ed="R111" n="0404a12"/>二种。一勝应。二劣应。勝应如花严千丈之身。劣应 <lb ed="X" n="0284a11"/><lb ed="R111" n="0404a13"/>如鹿苑丈六之身。此之二应。皆以相好莊严。千丈 <lb ed="X" n="0284a12"/><lb ed="R111" n="0404a14"/>则奇特。丈六则同常。然有隐劣而现勝者。花严是 <lb ed="X" n="0284a13"/><lb ed="R111" n="0404a15"/>也。隐勝而现劣者。鹿苑是也。有即劣而即勝者。灵 <lb ed="X" n="0284a14"/><lb ed="R111" n="0404a16"/>山会機。龙女所见是也。即勝而即劣。花严声闻所 <lb ed="X" n="0284a15"/><lb ed="R111" n="0404a17"/>见是也。今文所赞。既非有无。又慧明普照。正约中 <lb ed="X" n="0284a16"/><lb ed="R111" n="0404a18"/>道法身。与报智合而为其本。悉类药师。巍巍堂堂。 <lb ed="X" n="0284a17"/><lb ed="R111" n="0404b01"/>净名<name role="" type="person">须弥山</name>王。显于大海。故曰。相好严特非有无。 <lb ed="X" n="0284a18"/><lb ed="R111" n="0404b02"/>乃属解脱。当有此身。下应三土。应实报。属他受用 <lb ed="X" n="0284a19"/><lb ed="R111" n="0404b03"/>身。亦称勝应。应方便有馀土。属勝应。应同居土。属 <lb ed="X" n="0284a20"/><lb ed="R111" n="0404b04"/>劣应。此亦一往。再往言之。三土之应皆有勝劣。<anchor xml:id="nkr_note_add_0284a2001" n="0284a2001"/><anchor xml:id="beg0284a2001" n="0284a2001"/>但<anchor xml:id="end0284a2001"/> <lb ed="X" n="0284a21"/><lb ed="R111" n="0404b05"/>是一身随機。感见不同尔。三谛言之。属俗谛。三观 <lb ed="X" n="0284a22"/><lb ed="R111" n="0404b06"/>言之。属假观。今欲申明毘婆舍那假观之旨。故先 <lb ed="X" n="0284a23"/><lb ed="R111" n="0404b07"/>皈命以求冥加也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0284a24"/><lb ed="R111" n="0404b08"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX63p0284a2401"><l>稽首湛然真妙觉</l><l>甚深十二修多罗</l> <pb ed="X" xml:id="X63.1242.0284b" n="0284b"/> <lb ed="X" n="0284b01"/><lb ed="R111" n="0404b09"/><l>非文非字非言诠</l><l>一音随类皆明了</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0284b02"/><lb ed="R111" n="0404b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0284b0201">梵语达摩耶。此翻为法。法有二种。一所诠即湛然 <lb ed="X" n="0284b03"/><lb ed="R111" n="0404b11"/>真妙觉。二能诠即甚深十二修多罗。此之二种。皆 <lb ed="X" n="0284b04"/><lb ed="R111" n="0404b12"/>有可轨之義。故俱称法。所诠有可轨之義。即诸法 <lb ed="X" n="0284b05"/><lb ed="R111" n="0404b13"/>之性。为法身德。能诠有可轨之義。即语言文字。能 <lb ed="X" n="0284b06"/><lb ed="R111" n="0404b14"/>诠诸法之性。为文身句身。诸<persName>佛</persName>因地。莫不轨之以 <lb ed="X" n="0284b07"/><lb ed="R111" n="0404b15"/>成正觉。故曰。诸<persName>佛</persName>所师。所谓法也。以法常故诸<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0284b08"/><lb ed="R111" n="0404b16"/>亦常。非文非字非言诠。此赞能诠。離文字。即是所 <lb ed="X" n="0284b09"/><lb ed="R111" n="0404b17"/>诠。法性。即文字而離文字。净名谓无離文字而说 <lb ed="X" n="0284b10"/><lb ed="R111" n="0404b18"/>解脱。故一音随类皆明了者。此赞<persName>佛</persName>说法音声微 <lb ed="X" n="0284b11"/><lb ed="R111" n="0405a01"/>妙。称适人心。一音殊解。各各不同。净名所谓<persName>佛</persName>以 <lb ed="X" n="0284b12"/><lb ed="R111" n="0405a02"/>一音演说法。众生随类各得解是也。以三德言之。 <lb ed="X" n="0284b13"/><lb ed="R111" n="0405a03"/>乃属法身德。上之<persName>佛</persName>宝属般若德。虽是一德。一必 <lb ed="X" n="0284b14"/><lb ed="R111" n="0405a04"/>具三。当体淸净照明。无诸惑染。故如是三德是为 <lb ed="X" n="0284b15"/><lb ed="R111" n="0405a05"/>所照。三谛之境上<persName>佛</persName>宝是为能照。三观之智。全性 <lb ed="X" n="0284b16"/><lb ed="R111" n="0405a06"/>起修。全修在性。此之谓欤。今欲申明一心三观妙 <lb ed="X" n="0284b17"/><lb ed="R111" n="0405a07"/>智。故先皈命一境三谛之宝。以求冥加也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0284b18"/><lb ed="R111" n="0405a08"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX63p0284b1801"><l>稽首淸净诸贤圣</l><l>十方和合应真僧</l> <lb ed="X" n="0284b19"/><lb ed="R111" n="0405a09"/><l>执持禁戒无有违</l><l>振锡<g ref="#CB06078">携</g>甁利含识</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0284b20"/><lb ed="R111" n="0405a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0284b2001">梵语僧伽耶。此翻和合众。一理和。谓见谛已上。身 <lb ed="X" n="0284b21"/><lb ed="R111" n="0405a11"/>虽各异。所证理同。二事和。谓四人<anchor xml:id="nkr_note_add_0284b2101" n="0284b2101"/><anchor xml:id="beg0284b2101" n="0284b2101"/>已<anchor xml:id="end0284b2101"/>上。同一说戒 <lb ed="X" n="0284b22"/><lb ed="R111" n="0405a12"/>羯磨。然有菩萨僧。声闻僧。自等觉<anchor xml:id="nkr_note_add_0284b2201" n="0284b2201"/><anchor xml:id="beg0284b2201" n="0284b2201"/>已<anchor xml:id="end0284b2201"/>还。菩萨僧也。 <lb ed="X" n="0284b23"/><lb ed="R111" n="0405a13"/>四果<anchor xml:id="nkr_note_add_0284b2301" n="0284b2301"/><anchor xml:id="beg0284b2301" n="0284b2301"/>已<anchor xml:id="end0284b2301"/>还。声闻僧也。此别相僧宝也。若一体三宝。 <lb ed="X" n="0284b24"/><lb ed="R111" n="0405a14"/>则<persName>佛</persName>名曰觉。即上所皈之<persName>佛</persName>宝。法名不觉。即上所 <pb ed="X" xml:id="X63.1242.0284c" n="0284c"/> <lb ed="X" n="0284c01"/><lb ed="R111" n="0405a15"/>皈之法宝。僧名和合。即今所皈之僧宝。此之三宝。 <lb ed="X" n="0284c02"/><lb ed="R111" n="0405a16"/>约擧一即三言之。则前<persName>佛</persName>宝中。报身为<persName>佛</persName>宝。<persName>佛</persName>名 <lb ed="X" n="0284c03"/><lb ed="R111" n="0405a17"/>为觉。故法身为法宝。法名不觉。故应身为僧宝。僧 <lb ed="X" n="0284c04"/><lb ed="R111" n="0405a18"/>名和合。功德和法身。处处应现往。故此<persName>佛</persName>宝中一 <lb ed="X" n="0284c05"/><lb ed="R111" n="0405b01"/>体三宝也。第二法宝中。俗谛为法宝。性为妙假。本 <lb ed="X" n="0284c06"/><lb ed="R111" n="0405b02"/>来具足。故真谛为<persName>佛</persName>宝。真能泯俗。无有汚染。故中 <lb ed="X" n="0284c07"/><lb ed="R111" n="0405b03"/>谛为僧宝。中能融通二边。使和合故。此法宝中一 <lb ed="X" n="0284c08"/><lb ed="R111" n="0405b04"/>体三宝也。第三僧宝中。花严以统理大众为僧宝。 <lb ed="X" n="0284c09"/><lb ed="R111" n="0405b05"/>是则统理。理和为<persName>佛</persName>宝。统事。事和为法宝。统事即 <lb ed="X" n="0284c10"/><lb ed="R111" n="0405b06"/>理。统理即事为僧宝。此僧宝中。一体三宝也。今欲 <lb ed="X" n="0284c11"/><lb ed="R111" n="0405b07"/>申明一体之三德。一境之三谛。一观之三观。故先 <lb ed="X" n="0284c12"/><lb ed="R111" n="0405b08"/>皈命以求冥加。庶幾所说契理契機也。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0284c13"/><lb ed="R111" n="0405b09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">发宏誓愿第二</cb:mulu><head>〇发宏誓愿第二</head> <lb ed="X" n="0284c14"/><lb ed="R111" n="0405b10"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX63p0284c1401"><l>卵生胎生及湿化</l><l>有色无色想非想</l> <lb ed="X" n="0284c15"/><lb ed="R111" n="0405b11"/><l>非有非无想杂类</l><l>六道轮迴不暂停</l> <lb ed="X" n="0284c16"/><lb ed="R111" n="0405b12"/><l>我今稽首归三宝</l><l>普为众生发道心</l> <lb ed="X" n="0284c17"/><lb ed="R111" n="0405b13"/><l>群生沉沦苦海中</l><l>愿因诸<persName>佛</persName>法僧力</l> <lb ed="X" n="0284c18"/><lb ed="R111" n="0405b14"/><l>慈悲方便拔诸苦</l><l>不捨宏誓济含灵</l> <lb ed="X" n="0284c19"/><lb ed="R111" n="0405b15"/><l>化力自在度无穷</l><l>恒沙众生成正觉</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0284c20"/><lb ed="R111" n="0405b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0284c2001">此十二句偈。正发四宏誓愿。所谓众生无边誓愿 <lb ed="X" n="0284c21"/><lb ed="R111" n="0405b17"/>度。烦恼无数誓愿断。法门无量誓愿学。<persName>佛</persName>道无上 <lb ed="X" n="0284c22"/><lb ed="R111" n="0405b18"/>誓愿成是也。此四誓愿。依四谛境。不外慈能与乐。 <lb ed="X" n="0284c23"/><lb ed="R111" n="0406a01"/>悲能拔苦。今文虽云四生六道。轮迴三界。不得暂 <lb ed="X" n="0284c24"/><lb ed="R111" n="0406a02"/>停。为之皈命三宝。仗慈悲方便之力。以拔苦谛之 <pb ed="X" xml:id="X63.1242.0285a" n="0285a"/> <lb ed="X" n="0285a01"/><lb ed="R111" n="0406a03"/>果。然果由因克。是故欲拔苦果。先须为除苦因。即 <lb ed="X" n="0285a02"/><lb ed="R111" n="0406a04"/>收得众生誓度。烦恼誓断两愿。不捨宏誓济含灵。 <lb ed="X" n="0285a03"/><lb ed="R111" n="0406a05"/>化力自在度无穷。恒沙众生成正觉三句。即<persName>佛</persName>道 <lb ed="X" n="0285a04"/><lb ed="R111" n="0406a06"/>无上誓愿成一愿。然欲与乐果。亦须教其先修乐 <lb ed="X" n="0285a05"/><lb ed="R111" n="0406a07"/>因。即收得法门誓学。<persName>佛</persName>道誓成两愿。又四谛随四 <lb ed="X" n="0285a06"/><lb ed="R111" n="0406a08"/>教。进否不同。下文既依无作道谛。以明三种止观。 <lb ed="X" n="0285a07"/><lb ed="R111" n="0406a09"/>是则此愿。乃依圆教无作四谛境而发也。既知此 <lb ed="X" n="0285a08"/><lb ed="R111" n="0406a10"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0285a0801" n="0285a0801"/><anchor xml:id="beg0285a0801" n="0285a0801"/>已<anchor xml:id="end0285a0801"/>。下去所发。悉以四谛四宏而往判之。或全或阙。 <lb ed="X" n="0285a09"/><lb ed="R111" n="0406a11"/>莫不中规中矩。又上之四宏。则己他兼尽。下去所 <lb ed="X" n="0285a10"/><lb ed="R111" n="0406a12"/>发。则先为<anchor xml:id="nkr_note_add_0285a1001" n="0285a1001"/><anchor xml:id="beg0285a1001" n="0285a1001"/>己<anchor xml:id="end0285a1001"/>而後为人。亦莫非四宏中之事也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0285a11"/><lb ed="R111" n="0406a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0285a1101">说此偈<anchor xml:id="nkr_note_add_0285a1101" n="0285a1101"/><anchor xml:id="beg0285a1101" n="0285a1101"/>已<anchor xml:id="end0285a1101"/>。我复稽首。皈依十方三世。一切诸<persName>佛</persName>法僧 <lb ed="X" n="0285a12"/><lb ed="R111" n="0406a14"/>前。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0285a13"/><lb ed="R111" n="0406a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0285a1301">前已皈敬。今复皈依。表己慇勤。有所凭仗。盖三界 <lb ed="X" n="0285a14"/><lb ed="R111" n="0406a16"/>苦海。唯有三宝可作舟航。自度度人。法皆具足。故 <lb ed="X" n="0285a15"/><lb ed="R111" n="0406a17"/>下所发愿。先自为。後为人。自为中。先誓勤求无上 <lb ed="X" n="0285a16"/><lb ed="R111" n="0406a18"/>菩提。志无退转。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0285a17"/><lb ed="R111" n="0406b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0285a1701">承三宝力。志心发愿。修无上菩提。契从今生。至成正 <lb ed="X" n="0285a18"/><lb ed="R111" n="0406b02"/>觉。中间决定。勤求不退。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0285a19"/><lb ed="R111" n="0406b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0285a1901">勤求不退。如释迦先世为慈心童女。发心欲往大 <lb ed="X" n="0285a20"/><lb ed="R111" n="0406b04"/>海採如意珠。以济贫苦。其母爱念不与之去。临行 <lb ed="X" n="0285a21"/><lb ed="R111" n="0406b05"/>母抱女足。女固强去。因伤母一发。母然後放之去。 <lb ed="X" n="0285a22"/><lb ed="R111" n="0406b06"/>至大海地狱相现。有热铁轮从空而下。以烧其头。 <lb ed="X" n="0285a23"/><lb ed="R111" n="0406b07"/>女发愿云。世间众生。一切众苦。皆集我顶。我皆代 <lb ed="X" n="0285a24"/><lb ed="R111" n="0406b08"/>之受苦。发是愿<anchor xml:id="nkr_note_add_0285a2401" n="0285a2401"/><anchor xml:id="beg0285a2401" n="0285a2401"/>已<anchor xml:id="end0285a2401"/>。铁轮自灭。故有偈云。假使热铁 <pb ed="X" xml:id="X63.1242.0285b" n="0285b"/> <lb ed="X" n="0285b01"/><lb ed="R111" n="0406b09"/>轮。于我顶上旋。终不为此苦。退失菩提心。求道之 <lb ed="X" n="0285b02"/><lb ed="R111" n="0406b10"/>志。当如是也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0285b03"/><lb ed="R111" n="0406b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0285b0301">未得道前。身无横病。寿不中夭。正命尽时。不见恶相。 <lb ed="X" n="0285b04"/><lb ed="R111" n="0406b12"/>无诸恐怖。不生顚倒。身无痛苦。心不散乱。正慧明了。 <lb ed="X" n="0285b05"/><lb ed="R111" n="0406b13"/>不经中阴。不入地狱。畜牲饿鬼。水陆空行。天魔外道。 <lb ed="X" n="0285b06"/><lb ed="R111" n="0406b14"/>幽冥神鬼。一切杂形。皆悉不受。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0285b07"/><lb ed="R111" n="0406b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0285b0701">未得道前。其位甚宽。今且以未断见思烦恼。未出 <lb ed="X" n="0285b08"/><lb ed="R111" n="0406b16"/>分段生死之前。不免有三界生死。六道轮迴。于六 <lb ed="X" n="0285b09"/><lb ed="R111" n="0406b17"/>道中。唯人道中可以修菩提大道。故发愿生生不 <lb ed="X" n="0285b10"/><lb ed="R111" n="0406b18"/>经中阴。世世不入三涂。与水陆空行。天魔外道。幽 <lb ed="X" n="0285b11"/><lb ed="R111" n="0407a01"/>冥鬼神。一切杂形。皆悉不受。裴学士所谓鬼神沉 <lb ed="X" n="0285b12"/><lb ed="R111" n="0407a02"/>幽愁之苦。鸟兽怀獝<anchor xml:id="nkr_note_add_0285b1201" n="0285b1201"/><anchor xml:id="beg0285b1201" n="0285b1201"/>狘<anchor xml:id="end0285b1201"/>之悲。修罗方嗔。诸天正乐。 <lb ed="X" n="0285b13"/><lb ed="R111" n="0407a03"/>可以整心虑趣菩提。唯人道为能尔。然虽立志如 <lb ed="X" n="0285b14"/><lb ed="R111" n="0407a04"/>此。其如受生有隔阴之昏。是以必先愿无横病。不 <lb ed="X" n="0285b15"/><lb ed="R111" n="0407a05"/>中夭。正命尽。不恶相。无恐怖顚倒。无病苦散乱。正 <lb ed="X" n="0285b16"/><lb ed="R111" n="0407a06"/>慧明了。庶阴境不现前。则无瞥尔随他去事也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0285b17"/><lb ed="R111" n="0407a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0285b1701">长得人身。聪明正直。不生恶国。不値恶王。不生边地。 <lb ed="X" n="0285b18"/><lb ed="R111" n="0407a08"/>不受贫苦。奴婢女形。黄门二根。黄发黑齿。顽愚暗钝。 <lb ed="X" n="0285b19"/><lb ed="R111" n="0407a09"/>醜陋残缺。盲聋瘖哑。凡是可恶。毕竟不生。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0285b20"/><lb ed="R111" n="0407a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0285b2001">六道之中。人身最是难得。修行菩提。又须三业本 <lb ed="X" n="0285b21"/><lb ed="R111" n="0407a11"/>无恶而唯善。常灭恶而生善。长得人身。聪明正直。 <lb ed="X" n="0285b22"/><lb ed="R111" n="0407a12"/>此本无恶而唯善也。不生恶国。则不为恶之所牵 <lb ed="X" n="0285b23"/><lb ed="R111" n="0407a13"/>也。不値恶王。则不为恶之所使也。不生边地。无邪 <lb ed="X" n="0285b24"/><lb ed="R111" n="0407a14"/>见之黨也。不受贫苦。无造恶之因也。奴婢女形。乃 <pb ed="X" xml:id="X63.1242.0285c" n="0285c"/> <lb ed="X" n="0285c01"/><lb ed="R111" n="0407a15"/>至盲聋瘖哑。凡是可恶。毕竟不生。无恶业之报。断 <lb ed="X" n="0285c02"/><lb ed="R111" n="0407a16"/>出家之障也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0285c03"/><lb ed="R111" n="0407a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0285c0301">出处中国。正信家生。常得男身。六根完具。端正香洁。 <lb ed="X" n="0285c04"/><lb ed="R111" n="0407a18"/>无诸垢秽。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0285c05"/><lb ed="R111" n="0407b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0285c0501">前明本无恶。此言唯有善。经云。人身难得。中国难 <lb ed="X" n="0285c06"/><lb ed="R111" n="0407b02"/>生。信心难发。六根难具。既端正而香洁。复无垢而 <lb ed="X" n="0285c07"/><lb ed="R111" n="0407b03"/>淸净。然後可为出家之具。受道之器矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0285c08"/><lb ed="R111" n="0407b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0285c0801">志意和雅。身心安静。不贪嗔痴。三毒永断。不造众恶。 <lb ed="X" n="0285c09"/><lb ed="R111" n="0407b05"/>恒思诸善。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0285c10"/><lb ed="R111" n="0407b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0285c1001">此去皆言常灭恶而生善。志意和雅下五句。明常 <lb ed="X" n="0285c11"/><lb ed="R111" n="0407b07"/>灭恶。恒思诸善一句。明常生善。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0285c12"/><lb ed="R111" n="0407b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0285c1201">不作王臣。不为使命。不愿荣饰。安贫度世。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0285c13"/><lb ed="R111" n="0407b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0285c1301">王臣虽贵。无出家之志。故不愿作。昔一士夫问祖 <lb ed="X" n="0285c14"/><lb ed="R111" n="0407b10"/>师云。下官也好出家否。对曰。出家乃大丈夫之事。 <lb ed="X" n="0285c15"/><lb ed="R111" n="0407b11"/>非将相之所能为。故知出家非易事也。使命能招 <lb ed="X" n="0285c16"/><lb ed="R111" n="0407b12"/>便<g ref="#CB02439">佞</g>之过。亦不愿作。荣饰虽美。生贪恋之心。故不 <lb ed="X" n="0285c17"/><lb ed="R111" n="0407b13"/>愿求。前言不受贫苦。今言安贫度世者。夫贫者士 <lb ed="X" n="0285c18"/><lb ed="R111" n="0407b14"/>之常。君子固穷。正为入道之助。故能安贫而入道。 <lb ed="X" n="0285c19"/><lb ed="R111" n="0407b15"/>小人穷斯滥矣。反为衣食之累。而无远图之志。古 <lb ed="X" n="0285c20"/><lb ed="R111" n="0407b16"/>人云。克不克在乎己。可不可亦不在乎物。正此谓 <lb ed="X" n="0285c21"/><lb ed="R111" n="0407b17"/>也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0285c22"/><lb ed="R111" n="0407b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0285c2201">少欲知足。不长蓄积。依食供身。不行偷盗。不杀众生。 <lb ed="X" n="0285c23"/><lb ed="R111" n="0408a01"/>不啖鱼肉。敬爱含识。如我无异。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0285c24"/><lb ed="R111" n="0408a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0285c2401">经云。知足之人。虽卧地上。犹为安乐。不知足者。虽 <pb ed="X" xml:id="X63.1242.0286a" n="0286a"/> <lb ed="X" n="0286a01"/><lb ed="R111" n="0408a03"/>处天堂。犹不称意。学道之士。衣足蔽形。食足充腹 <lb ed="X" n="0286a02"/><lb ed="R111" n="0408a04"/>而<anchor xml:id="nkr_note_add_0286a0201" n="0286a0201"/><anchor xml:id="beg0286a0201" n="0286a0201"/>已<anchor xml:id="end0286a0201"/>。盖长蓄积。则多求无厌。多求无厌。则必行偷 <lb ed="X" n="0286a03"/><lb ed="R111" n="0408a05"/>盗。至于杀众生。啖鱼肉。夭伤物命。鲜弗从不知足 <lb ed="X" n="0286a04"/><lb ed="R111" n="0408a06"/>中来。然而学道之士。不独不杀不啖。兼须视物我 <lb ed="X" n="0286a05"/><lb ed="R111" n="0408a07"/>而无异。以慈悲而摄受。既<anchor xml:id="nkr_note_add_0286a0501" n="0286a0501"/><anchor xml:id="beg0286a0501" n="0286a0501"/>已<anchor xml:id="end0286a0501"/>爱之。又当敬之。爱之 <lb ed="X" n="0286a06"/><lb ed="R111" n="0408a08"/>则为我之悲田。敬之则为我之敬田。悲田普则人 <lb ed="X" n="0286a07"/><lb ed="R111" n="0408a09"/>畜同养。敬田普则生<persName>佛</persName>等观。斯宏旷济之怀。以入 <lb ed="X" n="0286a08"/><lb ed="R111" n="0408a10"/>至道之渐。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0286a09"/><lb ed="R111" n="0408a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0286a0901">性行柔软。不求人过。不称己善。不与物诤。冤亲平等。 <lb ed="X" n="0286a10"/><lb ed="R111" n="0408a12"/>不起分别。不生憎爱。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0286a11"/><lb ed="R111" n="0408a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0286a1101">性行柔软。则常柔和善顺而不猝暴。此为杜过之 <lb ed="X" n="0286a12"/><lb ed="R111" n="0408a14"/>源。故法花云。住忍辱地。忍辱得地。则辱不能入。虽 <lb ed="X" n="0286a13"/><lb ed="R111" n="0408a15"/>即入之。而我<anchor xml:id="nkr_note_add_0286a1301" n="0286a1301"/><anchor xml:id="beg0286a1301" n="0286a1301"/>已<anchor xml:id="end0286a1301"/>有其地。不致于猝暴。所谓造次必 <lb ed="X" n="0286a14"/><lb ed="R111" n="0408a16"/>于是也。求人过者。非唯不见己过。而必掩人之善 <lb ed="X" n="0286a15"/><lb ed="R111" n="0408a17"/>也。不见己过。则己之过日增。掩人之善。则己之善 <lb ed="X" n="0286a16"/><lb ed="R111" n="0408a18"/>日损矣。称己之善者。不唯自伐己善。而必覆己之 <lb ed="X" n="0286a17"/><lb ed="R111" n="0408b01"/>恶也。自伐己善。则<anchor xml:id="nkr_note_add_0286a1701" n="0286a1701"/><anchor xml:id="beg0286a1701" n="0286a1701"/>己<anchor xml:id="end0286a1701"/>之善日损。掩<anchor xml:id="nkr_note_add_0286a1702" n="0286a1702"/><anchor xml:id="beg0286a1702" n="0286a1702"/>己<anchor xml:id="end0286a1702"/>之过。则己之 <lb ed="X" n="0286a18"/><lb ed="R111" n="0408b02"/>过日增矣。此为杜恶之源。生善之渐。故大师致意 <lb ed="X" n="0286a19"/><lb ed="R111" n="0408b03"/>言之。必期不与物诤。冤亲平等。不起分别。不生憎 <lb ed="X" n="0286a20"/><lb ed="R111" n="0408b04"/>爱。而恶斯断。而善斯生也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0286a21"/><lb ed="R111" n="0408b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0286a2101">他物不悕。自财不吝。不乐侵暴。恒怀质直。心不猝暴。 <lb ed="X" n="0286a22"/><lb ed="R111" n="0408b06"/>常乐谦下。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0286a23"/><lb ed="R111" n="0408b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0286a2301">不悕他物。断贪之本也。自财不吝。破悭之根也。不 <lb ed="X" n="0286a24"/><lb ed="R111" n="0408b08"/>乐侵暴。绝欲之由也。恒怀质直。杜邪之渐也。心不 <pb ed="X" xml:id="X63.1242.0286b" n="0286b"/> <lb ed="X" n="0286b01"/><lb ed="R111" n="0408b09"/>猝暴。远怒之因也。常乐谦下。来善之都也。果能如 <lb ed="X" n="0286b02"/><lb ed="R111" n="0408b10"/>是。则何恶而不断。何善而不生乎。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0286b03"/><lb ed="R111" n="0408b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0286b0301">口无恶说。身无恶行。心不谄曲。三业淸净。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0286b04"/><lb ed="R111" n="0408b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0286b0401">此总结。成断恶生善之处。不出身口意三业。三业 <lb ed="X" n="0286b05"/><lb ed="R111" n="0408b13"/>净。则为十善功德丛林。三业染。则为十恶罪业渊 <lb ed="X" n="0286b06"/><lb ed="R111" n="0408b14"/>薮。顺之逆之由乎人。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0286b07"/><lb ed="R111" n="0408b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0286b0701">在处安稳。无诸障难。窃盗劫贼。王法牢狱。枷杖钩锁。 <lb ed="X" n="0286b08"/><lb ed="R111" n="0408b16"/>刀枪箭槊。猛兽毒虫。堕峰溺水。火烧风飘。雷惊霹雳。 <lb ed="X" n="0286b09"/><lb ed="R111" n="0408b17"/>树折巖颓。堂崩栋朽。挝打怖畏。趁逐围绕。执捉繫缚。 <lb ed="X" n="0286b10"/><lb ed="R111" n="0408b18"/>加诬毁谤。横枉钩牵。凡诸难事。一切不受。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0286b11"/><lb ed="R111" n="0409a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0286b1101">三灾八难。皆恶业之所招。既无恶业。则何难之有。 <lb ed="X" n="0286b12"/><lb ed="R111" n="0409a02"/>虽此生之不造。虑宿对之未消。愿三宝力。冥加显 <lb ed="X" n="0286b13"/><lb ed="R111" n="0409a03"/>被。使一切不受。庶不为行道之障也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0286b14"/><lb ed="R111" n="0409a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0286b1401">恶鬼飞灾。天行毒疠。邪魔魍魉。若河若海。崇山穷嶽。 <lb ed="X" n="0286b15"/><lb ed="R111" n="0409a05"/>居上树神。凡是灵祇。闻我名者。见我形者。发菩提心。 <lb ed="X" n="0286b16"/><lb ed="R111" n="0409a06"/>悉相覆护。不相侵恼。昼夜安稳。无诸惊惧。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0286b17"/><lb ed="R111" n="0409a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0286b1701">上愿一切不受。直远之而<anchor xml:id="nkr_note_add_0286b1701" n="0286b1701"/><anchor xml:id="beg0286b1701" n="0286b1701"/>已<anchor xml:id="end0286b1701"/>。今愿闻名睹形。发心 <lb ed="X" n="0286b18"/><lb ed="R111" n="0409a08"/>拥护。又将诱之以善。诲之以道。若自若他。俱登彼 <lb ed="X" n="0286b19"/><lb ed="R111" n="0409a09"/>岸。斯满菩萨之僧那也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0286b20"/><lb ed="R111" n="0409a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0286b2001">四大康健。六根淸净。不染六尘。心无乱想。不有昏滞。 <lb ed="X" n="0286b21"/><lb ed="R111" n="0409a11"/>不生断见。不著空有。远離诸相。信奉能仁。不执<anchor xml:id="nkr_note_add_0286b2101" n="0286b2101"/><anchor xml:id="beg0286b2101" n="0286b2101"/>己<anchor xml:id="end0286b2101"/>见。 <lb ed="X" n="0286b22"/><lb ed="R111" n="0409a12"/>悟解明了。生生修习。正慧坚固。不被魔摄。大命终时。 <lb ed="X" n="0286b23"/><lb ed="R111" n="0409a13"/>安然快乐。捨身受身。无有怨对。一切众生。同为善友。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0286b24"/><lb ed="R111" n="0409a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0286b2401">此愿远離邪魔。常归正道。于人道中。未出家时。生 <pb ed="X" xml:id="X63.1242.0286c" n="0286c"/> <lb ed="X" n="0286c01"/><lb ed="R111" n="0409a15"/>生如是。处处皆然。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0286c02"/><lb ed="R111" n="0409a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0286c0201">所生之处。値<persName>佛</persName>闻法。童真出家。为僧和合。身身之服。 <lb ed="X" n="0286c03"/><lb ed="R111" n="0409a17"/>不離袈裟。食食之器。不乖钵盂。道心坚固。不生憍慢 <lb ed="X" n="0286c04"/><lb ed="R111" n="0409a18"/>此大师之正愿也。苟不修菩提大道则<anchor xml:id="nkr_note_add_0286c0401" n="0286c0401"/><anchor xml:id="beg0286c0401" n="0286c0401"/>已<anchor xml:id="end0286c0401"/>。若欲修 <lb ed="X" n="0286c05"/><lb ed="R111" n="0409b01"/>之。非出家不可。盖出家为沙门。乃超尘之创步。入 <lb ed="X" n="0286c06"/><lb ed="R111" n="0409b02"/>道之初门。预三宝之正流。登六度之法舰。第所生 <lb ed="X" n="0286c07"/><lb ed="R111" n="0409b03"/>之处。不得値<persName>佛</persName>闻法。则不知有出家之勝。苟非童 <lb ed="X" n="0286c08"/><lb ed="R111" n="0409b04"/>真出家。又不得为淸净之僧。既出家<anchor xml:id="nkr_note_add_0286c0801" n="0286c0801"/><anchor xml:id="beg0286c0801" n="0286c0801"/>已<anchor xml:id="end0286c0801"/>。须为和合 <lb ed="X" n="0286c09"/><lb ed="R111" n="0409b05"/>无诤之僧。持律淸净之士。故愿身不離衣。食不離 <lb ed="X" n="0286c10"/><lb ed="R111" n="0409b06"/>钵。则一生戒律无亏。定慧重楼有址。兼之道心坚 <lb ed="X" n="0286c11"/><lb ed="R111" n="0409b07"/>固。不生憍慢。坚如金刚。屈如桥樑。刚柔相济。则无 <lb ed="X" n="0286c12"/><lb ed="R111" n="0409b08"/>所入而不自得矣。</p> <lb ed="X" n="0286c13"/><lb ed="R111" n="0409b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0286c1301">敬重三宝。常修梵行。亲近明师。随善知识。深信正法。 <lb ed="X" n="0286c14"/><lb ed="R111" n="0409b10"/>勤行六度。读诵大乘。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0286c15"/><lb ed="R111" n="0409b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0286c1501">此及下文。皆言出家後所修之行。第一须敬重三 <lb ed="X" n="0286c16"/><lb ed="R111" n="0409b12"/>宝。良祐福田。所依凭故。第二须常修梵行。进趣淸 <lb ed="X" n="0286c17"/><lb ed="R111" n="0409b13"/>净。不为尘染故。第三须亲近明师。随善知识开化 <lb ed="X" n="0286c18"/><lb ed="R111" n="0409b14"/>导达。见<persName>佛</persName>闻法故。第四须深信正法。直道而行。无 <lb ed="X" n="0286c19"/><lb ed="R111" n="0409b15"/>邪僻故。第五须勤行六度。于六生死海。度六无极 <lb ed="X" n="0286c20"/><lb ed="R111" n="0409b16"/>故。第六须读诵大乘。通达圆理。能运出三界故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0286c21"/><lb ed="R111" n="0409b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0286c2101">行道礼拜。妙味香花。音声赞呗。灯烛台观。山海林泉。 <lb ed="X" n="0286c22"/><lb ed="R111" n="0409b18"/>空中平地。世间所有。微尘<anchor xml:id="nkr_note_add_0286c2201" n="0286c2201"/><anchor xml:id="beg0286c2201" n="0286c2201"/>已<anchor xml:id="end0286c2201"/>上。悉持供养。合集功德。 <lb ed="X" n="0286c23"/><lb ed="R111" n="0410a01"/>回助菩提。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0286c24"/><lb ed="R111" n="0410a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0286c2401">普贤菩萨十大愿王。以礼敬诸<persName>佛</persName>为首。次以廣修 <pb ed="X" xml:id="X63.1242.0287a" n="0287a"/> <lb ed="X" n="0287a01"/><lb ed="R111" n="0410a03"/>供养。则行道礼拜种种供养。莫非其事。至以回助 <lb ed="X" n="0287a02"/><lb ed="R111" n="0410a04"/>菩提。则第十普皆迴向之事。擧其首尾。中间诸愿。 <lb ed="X" n="0287a03"/><lb ed="R111" n="0410a05"/>应亦该之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0287a04"/><lb ed="R111" n="0410a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0287a0401">思惟了義。志乐闲静。淸素寂默。不爱喧扰。不乐群居。 <lb ed="X" n="0287a05"/><lb ed="R111" n="0410a07"/>常好独处。一切无求。专心定慧。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0287a06"/><lb ed="R111" n="0410a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0287a0601">此为正修誓愿。思惟了義。则以开解为本。志乐闲 <lb ed="X" n="0287a07"/><lb ed="R111" n="0410a09"/>静五句。即具五缘中间居静处也。一切无求。专心 <lb ed="X" n="0287a08"/><lb ed="R111" n="0410a10"/>定慧。即正修止观法门也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0287a09"/><lb ed="R111" n="0410a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0287a0901">六通具足。化度众生。随心所愿。自在无碍。万行成就。 <lb ed="X" n="0287a10"/><lb ed="R111" n="0410a12"/>精妙无穷。正直圆明。志成<persName>佛</persName>道。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0287a11"/><lb ed="R111" n="0410a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0287a1101">上种种愿。皆法门誓学。六通具足。化度众生。即众 <lb ed="X" n="0287a12"/><lb ed="R111" n="0410a14"/>生誓度。令正直圆明。志成<persName>佛</persName>道。即<persName>佛</persName>道誓成。烦恼 <lb ed="X" n="0287a13"/><lb ed="R111" n="0410a15"/>誓断。亦在其中。故知誓愿虽多。擧不外乎四宏。盖 <lb ed="X" n="0287a14"/><lb ed="R111" n="0410a16"/>若愿不依四。其愿则狂。总不发愿。又堕于愚。与其 <lb ed="X" n="0287a15"/><lb ed="R111" n="0410a17"/>愚也寧狂。改其狂也归正。则菩萨之志成。六度之 <lb ed="X" n="0287a16"/><lb ed="R111" n="0410a18"/>行修。<persName>佛</persName>果菩提。可希觊矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0287a17"/><lb ed="R111" n="0410b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0287a1701">愿以此善根。普及十方界。上穷有顶。下及风轮。天上 <lb ed="X" n="0287a18"/><lb ed="R111" n="0410b02"/>人间。六道诸身。一切含识。我所有功德。悉与众生共。 <lb ed="X" n="0287a19"/><lb ed="R111" n="0410b03"/>尽于微尘劫。不唯一众生。随我有善根。普皆充熏饰。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0287a20"/><lb ed="R111" n="0410b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0287a2001">此以发愿功德。复发愿之回己向他。与众生共。正 <lb ed="X" n="0287a21"/><lb ed="R111" n="0410b05"/>显大师之愿普。菩萨之誓成。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0287a22"/><lb ed="R111" n="0410b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0287a2201">地狱中苦恼。南无<persName>佛</persName>法僧。称<persName>佛</persName>法僧名。愿皆蒙解脱。 <lb ed="X" n="0287a23"/><lb ed="R111" n="0410b07"/>饿鬼中苦恼。南无<persName>佛</persName>法僧。称<persName>佛</persName>法僧名。愿皆蒙解脱。 <lb ed="X" n="0287a24"/><lb ed="R111" n="0410b08"/>畜牲中苦恼。南无<persName>佛</persName>法僧。称<persName>佛</persName>法僧名。愿皆蒙解脱。 <pb ed="X" xml:id="X63.1242.0287b" n="0287b"/> <lb ed="X" n="0287b01"/><lb ed="R111" n="0410b09"/>天人阿修罗。恒沙诸含识。八苦相煎迫。南无<persName>佛</persName>法僧。 <lb ed="X" n="0287b02"/><lb ed="R111" n="0410b10"/>因我此善根。普免诸缠缚。南无三世<persName>佛</persName>。南无修多罗。 <lb ed="X" n="0287b03"/><lb ed="R111" n="0410b11"/>菩萨声闻僧。微尘诸圣众。不捨本慈悲。摄受群生类。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0287b04"/><lb ed="R111" n="0410b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0287b0401">大师之愿。本在度生。愿虽立。而行未塡。行虽塡。而 <lb ed="X" n="0287b05"/><lb ed="R111" n="0410b13"/>惑未尽。惑未尽。而道未成。道未成。而舟未固。以未 <lb ed="X" n="0287b06"/><lb ed="R111" n="0410b14"/>完不固之舟。济多人于恶海。自他俱溺。其理必然。 <lb ed="X" n="0287b07"/><lb ed="R111" n="0410b15"/>此天台之深诫。固大师之深鉴。但众生受苦。尔时 <lb ed="X" n="0287b08"/><lb ed="R111" n="0410b16"/>方盛。而度生之心急。自力未暇。须仰他力。唯三宝 <lb ed="X" n="0287b09"/><lb ed="R111" n="0410b17"/>为世舟航。为病良药。故亟称名以求速救。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0287b10"/><lb ed="R111" n="0410b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0287b1001">尽空诸含识。皈依<persName>佛</persName>法僧。離苦出三涂。疾得超三界。 <lb ed="X" n="0287b11"/><lb ed="R111" n="0411a01"/>各发菩提心。昼夜行般若。生生勤精进。常如救头燃。 <lb ed="X" n="0287b12"/><lb ed="R111" n="0411a02"/>先得菩提时。誓愿相度脱。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0287b13"/><lb ed="R111" n="0411a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0287b1301">自愿皈依三宝。以求度脱众生。又不若愿彼各各 <lb ed="X" n="0287b14"/><lb ed="R111" n="0411a04"/>自归三宝。其度脱者易。盖一体三宝。含生本具。因 <lb ed="X" n="0287b15"/><lb ed="R111" n="0411a05"/>无始无明。迷而不自觉知。自不觉知。则迷<persName>佛</persName>宝。不 <lb ed="X" n="0287b16"/><lb ed="R111" n="0411a06"/>觉本有。则迷法宝。始本離而不合。则迷僧宝。迷头 <lb ed="X" n="0287b17"/><lb ed="R111" n="0411a07"/>逐影。捨父逃逝。轮迴六道。无有<anchor xml:id="nkr_note_add_0287b1701" n="0287b1701"/><anchor xml:id="beg0287b1701" n="0287b1701"/>已<anchor xml:id="end0287b1701"/>时。故无父无家。 <lb ed="X" n="0287b18"/><lb ed="R111" n="0411a08"/>无依无归。今愿尽空含识。各各皈依三宝。祇欲其 <lb ed="X" n="0287b19"/><lb ed="R111" n="0411a09"/>悟本有一体三宝。为归为依。为救为护。故曰皈依 <lb ed="X" n="0287b20"/><lb ed="R111" n="0411a10"/><persName>佛</persName>。不堕地狱。皈依法。不堕饿鬼。皈依僧。不堕旁生。 <lb ed="X" n="0287b21"/><lb ed="R111" n="0411a11"/>实自他之力而等持。始本二觉而一合。方为真归 <lb ed="X" n="0287b22"/><lb ed="R111" n="0411a12"/>依三宝者也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0287b23"/><lb ed="R111" n="0411a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0287b2301">我行道礼拜。我诵经念<persName>佛</persName>。我修戒定慧。南无<persName>佛</persName>法僧。 <lb ed="X" n="0287b24"/><lb ed="R111" n="0411a14"/>普愿诸众生。悉皆成<persName>佛</persName>道。我等诸含识。坚固求菩提。 <pb ed="X" xml:id="X63.1242.0287c" n="0287c"/> <lb ed="X" n="0287c01"/><lb ed="R111" n="0411a15"/>顶礼<persName>佛</persName>法僧。愿早成正觉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0287c02"/><lb ed="R111" n="0411a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0287c0201">此中发愿。寓三种迴向。我行道礼拜等者。因也。悉 <lb ed="X" n="0287c03"/><lb ed="R111" n="0411a17"/>皆成<persName>佛</persName>道者。果也。即回因向果。又我行道礼拜等。 <lb ed="X" n="0287c04"/><lb ed="R111" n="0411a18"/>自也。普愿诸众生悉皆成<persName>佛</persName>道。他也。即回自向他。 <lb ed="X" n="0287c05"/><lb ed="R111" n="0411b01"/>又我行道礼拜等。即事也。悉皆成<persName>佛</persName>道。即理也。即 <lb ed="X" n="0287c06"/><lb ed="R111" n="0411b02"/>回事向理。因非果不竟。自非他不普。事非理不融。 <lb ed="X" n="0287c07"/><lb ed="R111" n="0411b03"/>三者圆满。菩萨行成。是故发愿。毕竟获之。又如是 <lb ed="X" n="0287c08"/><lb ed="R111" n="0411b04"/>之愿。愿中有行。行愿相依。不豐不孤。居正修之先。 <lb ed="X" n="0287c09"/><lb ed="R111" n="0411b05"/>为发行之始矣。</p></cb:div></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0287c10"/><lb ed="R111" n="0411b06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">亲近师友第三</cb:mulu><head>〇亲近师友第三</head> <lb ed="X" n="0287c11"/><lb ed="R111" n="0411b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0287c1101">先观三界。生厌離故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0287c12"/><lb ed="R111" n="0411b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0287c1201">凡欲出三界之家。须生厌離之心。欲生厌離之心。 <lb ed="X" n="0287c13"/><lb ed="R111" n="0411b09"/>须观无安之境。如火宅喩。头为殿兮腹为堂。背为 <lb ed="X" n="0287c14"/><lb ed="R111" n="0411b10"/>舍兮皆无常。高而且危兮苦无央。柱根摧朽命不 <lb ed="X" n="0287c15"/><lb ed="R111" n="0411b11"/>长。意识纲维为栋樑。诸苦所壞亦堪伤。过去行业 <lb ed="X" n="0287c16"/><lb ed="R111" n="0411b12"/>基陛将。衰老颓毁何可当。四大和合如壁墙。<anchor xml:id="nkr_note_add_0287c1601" n="0287c1601"/><anchor xml:id="beg0287c1601" n="0287c1601"/>圮<anchor xml:id="end0287c1601"/>坼 <lb ed="X" n="0287c17"/><lb ed="R111" n="0411b13"/>崩壞时分张。泥涂陀落皮肤痬。覆苫乱坠毛发黄。 <lb ed="X" n="0287c18"/><lb ed="R111" n="0411b14"/>椽梠差脱肢节僵。周障屈曲识惆怅。杂秽充遍非 <lb ed="X" n="0287c19"/><lb ed="R111" n="0411b15"/>洁香。鸱枭雕鹫慢使长。乌鹊鸠鸽憍使强。蚖蛇蝮 <lb ed="X" n="0287c20"/><lb ed="R111" n="0411b16"/>蝎嗔扬扬。蜈蚣蚰蜒恚堂堂。守宫百足痴不良。鼬 <lb ed="X" n="0287c21"/><lb ed="R111" n="0411b17"/>狸鼷鼠无明场。诸恶虫辈何攘。攘交横驰走亦茫 <lb ed="X" n="0287c22"/><lb ed="R111" n="0411b18"/>茫。屎尿臭处四倒<g ref="#CB15131">邦</g>。不净流溢喩多方。蜣螂诸虫 <lb ed="X" n="0287c23"/><lb ed="R111" n="0412a01"/>集其上。不净计净明其赃。亦有野豻及狐狼。咀嚼 <lb ed="X" n="0287c24"/><lb ed="R111" n="0412a02"/>践踏死屍傍。贪心引物向于己。不以道理同其鄕 <pb ed="X" xml:id="X63.1242.0288a" n="0288a"/> <lb ed="X" n="0288a01"/><lb ed="R111" n="0412a03"/>群狗竞来相搏撮。饥羸求食心慞惶。积聚五尘不 <lb ed="X" n="0288a02"/><lb ed="R111" n="0412a04"/>知止。有力之贪胡强梁。<g ref="#CB07946">鬥</g>诤攎掣啀喍吠。人之疑 <lb ed="X" n="0288a03"/><lb ed="R111" n="0412a05"/>惑亦非良。处处魑魅魍魉鬼。利使如此生著长。夜 <lb ed="X" n="0288a04"/><lb ed="R111" n="0412a06"/>叉恶鬼啖人肉。毒虫之属亦复噇。撥无善因幷恶 <lb ed="X" n="0288a05"/><lb ed="R111" n="0412a07"/>果。一齐刬却胡桃踉。诸恶禽兽孳乳生。各自藏护 <lb ed="X" n="0288a06"/><lb ed="R111" n="0412a08"/>深堤防。夜叉竞来争取食。恶心转炽声洋洋。邪见 <lb ed="X" n="0288a07"/><lb ed="R111" n="0412a09"/>撥无善与恶。因果幷破同其行。鸠槃荼鬼蹲土埵。 <lb ed="X" n="0288a08"/><lb ed="R111" n="0412a10"/>離地一二尺遊行。纵逸嬉戏捉狗足。扑之取乐令 <lb ed="X" n="0288a09"/><lb ed="R111" n="0412a11"/>声丧。外道生天有如此。弥戾车见或低昂。复有诸 <lb ed="X" n="0288a10"/><lb ed="R111" n="0412a12"/>鬼身长大。裸形黑瘦住其央。发大恶声呼求食。众 <lb ed="X" n="0288a11"/><lb ed="R111" n="0412a13"/>生身见亦不祥。竖穷横遍喩大长。复有诸鬼针细 <lb ed="X" n="0288a12"/><lb ed="R111" n="0412a14"/>吭。腹大如山馁其肠。无想涅槃危如此。断常二执 <lb ed="X" n="0288a13"/><lb ed="R111" n="0412a15"/>互相妨。头发髼乱殊兇险。饥饿所逼业报偿。诸见 <lb ed="X" n="0288a14"/><lb ed="R111" n="0412a16"/>回转初不定。彼此相破攻疆场。夜叉饿鬼诸恶兽。 <lb ed="X" n="0288a15"/><lb ed="R111" n="0412a17"/>饥急四向窥牖窗。邪慧观察执四句。恐畏诸难何 <lb ed="X" n="0288a16"/><lb ed="R111" n="0412a18"/>可量。火宅火起四面炽。栋樑椽柱<g ref="#CB15090">爆</g>声彰。摧折堕 <lb ed="X" n="0288a17"/><lb ed="R111" n="0412b01"/>落可哀伤。墙壁崩倒岂久常。生老病死苦如是。诸 <lb ed="X" n="0288a18"/><lb ed="R111" n="0412b02"/>子不觉喜扬扬。长者悲之设津樑。诱以三车出门 <lb ed="X" n="0288a19"/><lb ed="R111" n="0412b03"/>外。等赐大车真法王。三乘渐次非究竟。事理不二 <lb ed="X" n="0288a20"/><lb ed="R111" n="0412b04"/>法斯良。厌苦欣乐修三观。乘是宝乘遊四方。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0288a21"/><lb ed="R111" n="0412b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0288a2101">次亲善友。求出路故。次朝晡问讯。存礼数故。次审乖 <lb ed="X" n="0288a22"/><lb ed="R111" n="0412b06"/>适如何。明侍养故。次问何所作为。明亲承事故。次瞻 <lb ed="X" n="0288a23"/><lb ed="R111" n="0412b07"/>仰无怠。生慇重故。次数决心要。为正修故。次随解呈 <lb ed="X" n="0288a24"/><lb ed="R111" n="0412b08"/>简。为识邪正故。次验气力。知生熟故。次见病生疑。堪 <pb ed="X" xml:id="X63.1242.0288b" n="0288b"/> <lb ed="X" n="0288b01"/><lb ed="R111" n="0412b09"/>进妙药故。委的审思。求谛当故。日夜精勤。恐缘差故。 <lb ed="X" n="0288b02"/><lb ed="R111" n="0412b10"/>专心一行。为成业故。忘身为法。为知恩故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0288b03"/><lb ed="R111" n="0412b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0288b0301">此章不出两意。一观三界生厌離。一亲善友求出 <lb ed="X" n="0288b04"/><lb ed="R111" n="0412b12"/>路。于亲善友中。有显是。有简非。于显是中。故有十 <lb ed="X" n="0288b05"/><lb ed="R111" n="0412b13"/>三者。初亲善友一句为总。馀十二句为别。以无非 <lb ed="X" n="0288b06"/><lb ed="R111" n="0412b14"/>亲善友。求出路事故也。朝晡问讯存礼数者。且言 <lb ed="X" n="0288b07"/><lb ed="R111" n="0412b15"/>袭以人间。如子事父之常数。故日存礼数故。次审 <lb ed="X" n="0288b08"/><lb ed="R111" n="0412b16"/>乖适如何明侍养故者。正言弟子侍师之实事。即 <lb ed="X" n="0288b09"/><lb ed="R111" n="0412b17"/>晨昏定省。如古人问师之仪云。少病少恼不。四大 <lb ed="X" n="0288b10"/><lb ed="R111" n="0412b18"/>调和不。种种方法。沙弥律仪。皆有成笵。至于调和 <lb ed="X" n="0288b11"/><lb ed="R111" n="0413a01"/>饮食。添退衣衾。又皆弟子所当尽心者也。次问何 <lb ed="X" n="0288b12"/><lb ed="R111" n="0413a02"/>所作为。明亲承事故者。弟子事师必有所作。奉命 <lb ed="X" n="0288b13"/><lb ed="R111" n="0413a03"/>而行。斯无乖戾。如释迦之事提婆。採薪及果蓏。随 <lb ed="X" n="0288b14"/><lb ed="R111" n="0413a04"/>时恭敬与。是其式也。次瞻仰无怠生慇重故者。前 <lb ed="X" n="0288b15"/><lb ed="R111" n="0413a05"/>三皆瞻仰之事。若生懈怠则心不慇重。心不慇重 <lb ed="X" n="0288b16"/><lb ed="R111" n="0413a06"/>则道心不切。何能决心要以为正修。故须守之不 <lb ed="X" n="0288b17"/><lb ed="R111" n="0413a07"/>怠。次数决心要为正修故者。上明事师。皆为决心 <lb ed="X" n="0288b18"/><lb ed="R111" n="0413a08"/>要。为正修而设故。明事师毕。乃继之。此所谓心存 <lb ed="X" n="0288b19"/><lb ed="R111" n="0413a09"/>妙法。故身心无懈倦是也。失正修者。行决心要者 <lb ed="X" n="0288b20"/><lb ed="R111" n="0413a10"/>解。解犹有目。行犹有足。目足相假。能到凉池故。数 <lb ed="X" n="0288b21"/><lb ed="R111" n="0413a11"/>决心要为正修而设也。今人则曰行而<anchor xml:id="nkr_note_add_0288b2101" n="0288b2101"/><anchor xml:id="beg0288b2101" n="0288b2101"/>已<anchor xml:id="end0288b2101"/>矣。解奚 <lb ed="X" n="0288b22"/><lb ed="R111" n="0413a12"/>以为。何异无目而行。曰。吾善知通塞。未之许也。又 <lb ed="X" n="0288b23"/><lb ed="R111" n="0413a13"/>曰。悟解足矣。行奚以为。何异有目无足。曰。吾<anchor xml:id="nkr_note_add_0288b2301" n="0288b2301"/><anchor xml:id="beg0288b2301" n="0288b2301"/>已<anchor xml:id="end0288b2301"/>登 <lb ed="X" n="0288b24"/><lb ed="R111" n="0413a14"/>宝渚。未之可也。故花严有说行之诫。大论有目足 <pb ed="X" xml:id="X63.1242.0288c" n="0288c"/> <lb ed="X" n="0288c01"/><lb ed="R111" n="0413a15"/>之譬。寄语圆修。无坠单隻。次随解呈简。为识邪正 <lb ed="X" n="0288c02"/><lb ed="R111" n="0413a16"/>故者。夫心由师决。解凭己进。一音异解。得悟随機。 <lb ed="X" n="0288c03"/><lb ed="R111" n="0413a17"/>苟不将己解抉择于师家。何以知吾契合于<persName>佛</persName>旨。 <lb ed="X" n="0288c04"/><lb ed="R111" n="0413a18"/>故须将解呈师。以请料拣。正则存之。邪则去之。圆 <lb ed="X" n="0288c05"/><lb ed="R111" n="0413b01"/>宜修。而偏宜已。庶不负出家事师之志也。次验圆 <lb ed="X" n="0288c06"/><lb ed="R111" n="0413b02"/>修。知生熟故者。既识邪正偏圆。又能依解造行。行 <lb ed="X" n="0288c07"/><lb ed="R111" n="0413b03"/>之气力复须验之于师。所言气力者。有气而後有 <lb ed="X" n="0288c08"/><lb ed="R111" n="0413b04"/>力。如种子入地。得其气而能生力也。然而未有枝 <lb ed="X" n="0288c09"/><lb ed="R111" n="0413b05"/>葉先必生根。故法门有五根之喩。有根而後能生 <lb ed="X" n="0288c10"/><lb ed="R111" n="0413b06"/>力。抽茎破地。生枝布葉。开花结实。其间生耶熟耶。 <lb ed="X" n="0288c11"/><lb ed="R111" n="0413b07"/>问诸老圃。乃能知之。学道亦然。寂有力。而为得地 <lb ed="X" n="0288c12"/><lb ed="R111" n="0413b08"/>之气。照有力。而有出土之功。苟寂为昏夺。照被动 <lb ed="X" n="0288c13"/><lb ed="R111" n="0413b09"/>移。善种腐烂之不暇。又何能生五根。得五力。开七 <lb ed="X" n="0288c14"/><lb ed="R111" n="0413b10"/>觉花。结八正果乎。故须请师验其气力之生熟。庶 <lb ed="X" n="0288c15"/><lb ed="R111" n="0413b11"/>不致于焦败也。次见病生疑。堪进妙药故者。先<anchor xml:id="nkr_note_add_0288c1501" n="0288c1501"/><anchor xml:id="beg0288c1501" n="0288c1501"/>已<anchor xml:id="end0288c1501"/> <lb ed="X" n="0288c16"/><lb ed="R111" n="0413b12"/>请师验其生熟。生则有病。或因病而生疑。则应治 <lb ed="X" n="0288c17"/><lb ed="R111" n="0413b13"/>以法药。疑则破之以生信。寂而致昏以照起之。照 <lb ed="X" n="0288c18"/><lb ed="R111" n="0413b14"/>而生动以寂养之。盖止为伏结之初门。观为断惑 <lb ed="X" n="0288c19"/><lb ed="R111" n="0413b15"/>之正要。止乃爱养心识之善资。观为<g ref="#CB15081">策</g>发神解之 <lb ed="X" n="0288c20"/><lb ed="R111" n="0413b16"/>妙術。正以心病虽多。不出昏动。法药虽众。不出止 <lb ed="X" n="0288c21"/><lb ed="R111" n="0413b17"/>观。下文云。寂寂多。则易生昏睡。惺惺多。则易生妄 <lb ed="X" n="0288c22"/><lb ed="R111" n="0413b18"/>想。寂寂惺惺是。则不生昏睡。惺惺寂寂是。则不生 <lb ed="X" n="0288c23"/><lb ed="R111" n="0414a01"/>乱想。正此谓也。次委的审思求谛当故者。上<anchor xml:id="nkr_note_add_0288c2301" n="0288c2301"/><anchor xml:id="beg0288c2301" n="0288c2301"/>已<anchor xml:id="end0288c2301"/>呈 <lb ed="X" n="0288c24"/><lb ed="R111" n="0414a02"/>解验力。请施法药。次当自<anchor xml:id="nkr_note_add_0288c2401" n="0288c2401"/><anchor xml:id="beg0288c2401" n="0288c2401"/>己<anchor xml:id="end0288c2401"/>委的审思。必求所修 <pb ed="X" xml:id="X63.1242.0289a" n="0289a"/> <lb ed="X" n="0289a01"/><lb ed="R111" n="0414a03"/>道业。一归于谛当。非则照而成是。是则寂以成种 <lb ed="X" n="0289a02"/><lb ed="R111" n="0414a04"/>种成。然後生五根。成五力。破五障。入于三解脱门 <lb ed="X" n="0289a03"/><lb ed="R111" n="0414a05"/>也。日夜精勤。恐缘差故者。上虽破非成是。又不可 <lb ed="X" n="0289a04"/><lb ed="R111" n="0414a06"/>杂而弗精。住而弗前。入于尘劳。异路差缘。使中道 <lb ed="X" n="0289a05"/><lb ed="R111" n="0414a07"/>而行。半途而废。专心一行。为成业故者。凡道贵一 <lb ed="X" n="0289a06"/><lb ed="R111" n="0414a08"/>而忌诸。心贵精而忌杂。若诸若杂。则止观之业不 <lb ed="X" n="0289a07"/><lb ed="R111" n="0414a09"/>成。昏动之病日长。尘劳之门何由可闢。三界之家 <lb ed="X" n="0289a08"/><lb ed="R111" n="0414a10"/>何由可出耶。忘身为法。为知恩故者。夫尘劳之徒。 <lb ed="X" n="0289a09"/><lb ed="R111" n="0414a11"/>身重而法轻。以无出尘之志故。学道之士。道重而 <lb ed="X" n="0289a10"/><lb ed="R111" n="0414a12"/>身轻。以有为法之心故。知恩者。必忘身而为法。不 <lb ed="X" n="0289a11"/><lb ed="R111" n="0414a13"/>知恩者。必忘法而重身。盖师所说法。乃<persName>佛</persName>祖之心 <lb ed="X" n="0289a12"/><lb ed="R111" n="0414a14"/>宗。含生之妙性。淸净法身。由之以生。般若慧命因 <lb ed="X" n="0289a13"/><lb ed="R111" n="0414a15"/>之以长。恩过生身父母。德重天命至亲。故恩宜知 <lb ed="X" n="0289a14"/><lb ed="R111" n="0414a16"/>而法宜重也。第师有多种。解行证全者上也。有解 <lb ed="X" n="0289a15"/><lb ed="R111" n="0414a17"/>行而无果证者中也。有解而无行证者下也。苟有 <lb ed="X" n="0289a16"/><lb ed="R111" n="0414a18"/>行而无慧解。此下之又下者也。弟子之求师也。苟 <lb ed="X" n="0289a17"/><lb ed="R111" n="0414b01"/>不获上中之师。则与其行也寧解。盖行在师而不 <lb ed="X" n="0289a18"/><lb ed="R111" n="0414b02"/>预己。解在己而正在师。如敝帛裹黄金。不以帛弊 <lb ed="X" n="0289a19"/><lb ed="R111" n="0414b03"/>弃金而不取。事师亦然。不以师之凉德而不取解 <lb ed="X" n="0289a20"/><lb ed="R111" n="0414b04"/>也。正以浇漓之世。以解求师可必也。解行全而求 <lb ed="X" n="0289a21"/><lb ed="R111" n="0414b05"/>师难可必也。故雪山大士。为半偈捨全身以事罗 <lb ed="X" n="0289a22"/><lb ed="R111" n="0414b06"/>刹。<name role="" type="person">帝释天</name>主。为<persName>佛</persName>法折慢幢而礼野豻。古人为法 <lb ed="X" n="0289a23"/><lb ed="R111" n="0414b07"/>尊师。忘身报恩如此。後世有志于大道者。宜以此 <lb ed="X" n="0289a24"/><lb ed="R111" n="0414b08"/>为龟鉴焉。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X63.1242.0289b" n="0289b"/> <lb ed="X" n="0289b01"/><lb ed="R111" n="0414b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0289b0101">如其信力轻微。意无专志。粗行浅解。泛漾随機。触事 <lb ed="X" n="0289b02"/><lb ed="R111" n="0414b10"/>则因事生心。缘无则依无息念。既非动静之等观。则 <lb ed="X" n="0289b03"/><lb ed="R111" n="0414b11"/>顺有无之得失。然道不浪阶。随功涉位耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0289b04"/><lb ed="R111" n="0414b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0289b0401">前文显是。此则简非。如其信力轻微。意无专志。非 <lb ed="X" n="0289b05"/><lb ed="R111" n="0414b13"/>但事师无礼。亦乃学道不专。是故其生解也浅。其 <lb ed="X" n="0289b06"/><lb ed="R111" n="0414b14"/>进行也粗。历缘对境。则泛漾逐流。摄念观心。则随 <lb ed="X" n="0289b07"/><lb ed="R111" n="0414b15"/>機起妄。機者微也。动之初也。言其生心动念。都无 <lb ed="X" n="0289b08"/><lb ed="R111" n="0414b16"/>制伏之方。故云泛漾随機。触事则因事生心。缘无 <lb ed="X" n="0289b09"/><lb ed="R111" n="0414b17"/>则依无息念者。正因粗行浅解泛漾随機。故触著 <lb ed="X" n="0289b10"/><lb ed="R111" n="0414b18"/>众事。则因事而生心。此法生。故种种心生也。缘于 <lb ed="X" n="0289b11"/><lb ed="R111" n="0415a01"/>空无。则依无而息念。此法灭。故种种心灭也。正以 <lb ed="X" n="0289b12"/><lb ed="R111" n="0415a02"/>心无主政。逐境随流。生心非无住而生。息念非知 <lb ed="X" n="0289b13"/><lb ed="R111" n="0415a03"/>幻而息。无住而生。则先能达境本空。然後依空而 <lb ed="X" n="0289b14"/><lb ed="R111" n="0415a04"/>生心行度。知幻而息。则先能知法如幻。然後以幻 <lb ed="X" n="0289b15"/><lb ed="R111" n="0415a05"/>而息灭诸念。所谓知幻即離。不作方便。離幻即觉。 <lb ed="X" n="0289b16"/><lb ed="R111" n="0415a06"/>亦非渐次。乃动静而等观。有无而兼至。尙何是非 <lb ed="X" n="0289b17"/><lb ed="R111" n="0415a07"/>得失。能潜踪于其间哉。末句结云。然道不浪阶。随 <lb ed="X" n="0289b18"/><lb ed="R111" n="0415a08"/>功涉位者。此又诫其勿生上慢。无为退屈。以理即 <lb ed="X" n="0289b19"/><lb ed="R111" n="0415a09"/>事故。而阶差宛尔。事即理故。而生<persName>佛</persName>泯然。泯然故。 <lb ed="X" n="0289b20"/><lb ed="R111" n="0415a10"/>众生即<persName>佛</persName>也。宛尔故。非证莫阶也。故能了天台六 <lb ed="X" n="0289b21"/><lb ed="R111" n="0415a11"/>即而修也。则圆融即行布。行布即圆融之道。可挈 <lb ed="X" n="0289b22"/><lb ed="R111" n="0415a12"/>而行之。无不中规中矩矣。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0289b23"/><lb ed="R111" n="0415a13"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">衣食诫警第四</cb:mulu><head>〇衣食诫警第四</head> <lb ed="X" n="0289b24"/><lb ed="R111" n="0415a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0289b2401">衣食由来。长养栽种。垦土掘地。盐煮蚕蛾。成熟施为。 <pb ed="X" xml:id="X63.1242.0289c" n="0289c"/> <lb ed="X" n="0289c01"/><lb ed="R111" n="0415a15"/>损伤物命。令他受死。资给自身。<anchor xml:id="nkr_note_add_0289c0101" n="0289c0101"/><anchor xml:id="beg0289c0101" n="0289c0101"/>但<anchor xml:id="end0289c0101"/>畏饥寒。不观死苦。 <lb ed="X" n="0289c02"/><lb ed="R111" n="0415a16"/>杀他活己。痛哉可伤。兼用农功。积力深厚。何独含灵 <lb ed="X" n="0289c03"/><lb ed="R111" n="0415a17"/>致命。亦乃信施难消。虽复出家。何德之有。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0289c04"/><lb ed="R111" n="0415a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0289c0401">此中先言衣食为功过之由。若以之资助色身而 <lb ed="X" n="0289c05"/><lb ed="R111" n="0415b01"/>入道。则为功。以之恣纵四大而造业。则为过。盖衣 <lb ed="X" n="0289c06"/><lb ed="R111" n="0415b02"/>多长养而成。故盐煮蚕蛾。食多栽种而就。故垦土 <lb ed="X" n="0289c07"/><lb ed="R111" n="0415b03"/>掘地。垦土掘地。则误伤物命。盐煮蚕蛾。则故杀众 <lb ed="X" n="0289c08"/><lb ed="R111" n="0415b04"/>生。故成熟施为。损伤物命。令他受死。资给自身。此 <lb ed="X" n="0289c09"/><lb ed="R111" n="0415b05"/>言其过处。下则正寓诫警。故曰但畏饥寒。不观死 <lb ed="X" n="0289c10"/><lb ed="R111" n="0415b06"/>苦。杀他活己。痛哉可伤。石壁云。自虑饥寒。饱求衣 <lb ed="X" n="0289c11"/><lb ed="R111" n="0415b07"/>食。而无惭愧。悲损含灵。教诫经云。若无惭者。与诸 <lb ed="X" n="0289c12"/><lb ed="R111" n="0415b08"/>禽兽而无有异。又不唯此也。兼用农功。积力深厚。 <lb ed="X" n="0289c13"/><lb ed="R111" n="0415b09"/>是则此衣此食。皆出于农夫血汗。檀越脂膏。苟无 <lb ed="X" n="0289c14"/><lb ed="R111" n="0415b10"/>道力。何以克当。故曰何独含灵致命。亦乃信施难 <lb ed="X" n="0289c15"/><lb ed="R111" n="0415b11"/>消。若其如此。则虽复出家。何德之有。言及于此。岂 <lb ed="X" n="0289c16"/><lb ed="R111" n="0415b12"/>不痛心。故毘尼母论云。受人信施。不如法用。放逸 <lb ed="X" n="0289c17"/><lb ed="R111" n="0415b13"/>其心。废修道业。入三涂中。受重苦报。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0289c18"/><lb ed="R111" n="0415b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0289c1801">噫。夫欲出超三界。未有绝尘之行。徒为男子之身。而 <lb ed="X" n="0289c19"/><lb ed="R111" n="0415b15"/>无丈夫之志。但以终朝扰扰。竟夜昏昏。道德未修。衣 <lb ed="X" n="0289c20"/><lb ed="R111" n="0415b16"/>食斯费。上乖宏道。下阙利生。中负四恩。诚以为耻。故 <lb ed="X" n="0289c21"/><lb ed="R111" n="0415b17"/>智人思之。寧有法死。不无法生。徒自痴迷。贵身贱法 <lb ed="X" n="0289c22"/><lb ed="R111" n="0415b18"/>耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0289c23"/><lb ed="R111" n="0416a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0289c2301">上<anchor xml:id="nkr_note_add_0289c2301" n="0289c2301"/><anchor xml:id="beg0289c2301" n="0289c2301"/>已<anchor xml:id="end0289c2301"/>寄事诫警。今则激励其志。故先歎噫。以为发 <lb ed="X" n="0289c24"/><lb ed="R111" n="0416a02"/>端。然後正以其辞。而激励之。盖凡言出家者。出三 <pb ed="X" xml:id="X63.1242.0290a" n="0290a"/> <lb ed="X" n="0290a01"/><lb ed="R111" n="0416a03"/>界家也。夫三界为果。尘劳为因。此所从来旧矣。今 <lb ed="X" n="0290a02"/><lb ed="R111" n="0416a04"/>欲出此三界。非绝尘而不可。况出家乃丈夫之事。 <lb ed="X" n="0290a03"/><lb ed="R111" n="0416a05"/>贵能割恩爱断尘劳也。若但以尘劳扰扰而不息 <lb ed="X" n="0290a04"/><lb ed="R111" n="0416a06"/>其妄。竟夜昏昏而不节其睡。道德未成。衣食斯费。 <lb ed="X" n="0290a05"/><lb ed="R111" n="0416a07"/>乌足为男子之身。具丈夫之志哉。况出家之士。其 <lb ed="X" n="0290a06"/><lb ed="R111" n="0416a08"/>所急者三。上宏<persName>佛</persName>道。下利众生。中报四恩。苟于是 <lb ed="X" n="0290a07"/><lb ed="R111" n="0416a09"/>而不务。而唯务财色名食睡。返而思之。诚以为耻。 <lb ed="X" n="0290a08"/><lb ed="R111" n="0416a10"/>能如是思。乃为智人。则寧有法死。不无法生。如<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0290a09"/><lb ed="R111" n="0416a11"/>世有二沙弥。同诣觐<persName>佛</persName>。道路远涉。既饥且渴。遇有 <lb ed="X" n="0290a10"/><lb ed="R111" n="0416a12"/>虫水。忘赍漉囊。一沙弥曰。寧守渴而死。不破戒以 <lb ed="X" n="0290a11"/><lb ed="R111" n="0416a13"/>饮有虫之水。一沙弥曰。寧破<persName>佛</persName>戒。苟全性命而得 <lb ed="X" n="0290a12"/><lb ed="R111" n="0416a14"/>见<persName>佛</persName>。渴者死于道路。生者前往见<persName>佛</persName>。<persName>佛</persName>诃之曰。人 <lb ed="X" n="0290a13"/><lb ed="R111" n="0416a15"/>以戒为<persName>佛</persName>。不以见为<persName>佛</persName>。汝破戒而见我。非真见我 <lb ed="X" n="0290a14"/><lb ed="R111" n="0416a16"/>也。彼守戒而见我。真见我矣。盖<persName>佛</persName>以五分和合而 <lb ed="X" n="0290a15"/><lb ed="R111" n="0416a17"/>为法身。彼守戒沙弥。<anchor xml:id="nkr_note_add_0290a1501" n="0290a1501"/><anchor xml:id="beg0290a1501" n="0290a1501"/>已<anchor xml:id="end0290a1501"/>见戒身。况为五分重楼之 <lb ed="X" n="0290a16"/><lb ed="R111" n="0416a18"/>基址。既<anchor xml:id="nkr_note_add_0290a1601" n="0290a1601"/><anchor xml:id="beg0290a1601" n="0290a1601"/>已<anchor xml:id="end0290a1601"/>坚固其戒基。则定身。慧身。解脱身。解脱 <lb ed="X" n="0290a17"/><lb ed="R111" n="0416b01"/>知见身。皆当得之。然後可称全见<persName>佛</persName>身也。末句结 <lb ed="X" n="0290a18"/><lb ed="R111" n="0416b02"/>云。徒自迷痴。贵身贱法者。盖言悟而生慧者。必贵 <lb ed="X" n="0290a19"/><lb ed="R111" n="0416b03"/>法贱身。迷而坠痴者。乃贵身贱法耳。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0290a20"/><lb ed="R111" n="0416b04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">净修三业第五</cb:mulu><head>〇净修三业第五</head> <lb ed="X" n="0290a21"/><lb ed="R111" n="0416b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0290a2101">贪嗔。邪见。意业。妄言。绮语。两舌。恶口。口业。杀。盗。婬。身 <lb ed="X" n="0290a22"/><lb ed="R111" n="0416b06"/>业。夫欲志求大道者。必先净修三业。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0290a23"/><lb ed="R111" n="0416b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0290a2301">人生日用所有之业唯三。曰身口意。犹如大地。因 <lb ed="X" n="0290a24"/><lb ed="R111" n="0416b08"/>倒因起。若修三品十善。以之为出世因。则因起也。 <pb ed="X" xml:id="X63.1242.0290b" n="0290b"/> <lb ed="X" n="0290b01"/><lb ed="R111" n="0416b09"/>以之为三品十恶。则因倒也。故出尘之士。三业不 <lb ed="X" n="0290b02"/><lb ed="R111" n="0416b10"/>可以不修。不可以不净。不可以不阶乎至净也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0290b03"/><lb ed="R111" n="0416b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0290b0301">然後于四威仪中。渐次入道。乃至六根所对。随缘了 <lb ed="X" n="0290b04"/><lb ed="R111" n="0416b12"/>达。境智双寂。冥乎妙旨。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0290b05"/><lb ed="R111" n="0416b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0290b0501">前言净修三业为助行。此言四仪入道为正修。正 <lb ed="X" n="0290b06"/><lb ed="R111" n="0416b14"/>修之德不出境智。智为能观。境为所观。此之境智。 <lb ed="X" n="0290b07"/><lb ed="R111" n="0416b15"/>又不外乎日用之间。六根所对。故止观明阴入处 <lb ed="X" n="0290b08"/><lb ed="R111" n="0416b16"/>界。楞严备二十五门。莫非其事。然正修之方。妙在 <lb ed="X" n="0290b09"/><lb ed="R111" n="0416b17"/>随缘了达。境智双寂。此下文所明事理不二。三观 <lb ed="X" n="0290b10"/><lb ed="R111" n="0416b18"/>一心之旨。如是圆修。方契妙旨。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0290b11"/><lb ed="R111" n="0417a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0290b1101">云何淸净身业。深自思惟。行住坐卧。四威仪中。检摄 <lb ed="X" n="0290b12"/><lb ed="R111" n="0417a02"/>三愆。谓杀盗婬。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0290b13"/><lb ed="R111" n="0417a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0290b1301">净身业中。有别明总明。别总二文。皆有止善行善。 <lb ed="X" n="0290b14"/><lb ed="R111" n="0417a04"/>于别明中。先杀次盗三婬。下文先言杀中止善。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0290b15"/><lb ed="R111" n="0417a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0290b1501">慈悲抚育。不伤物命。水陆空行。一切含识。命无大小。 <lb ed="X" n="0290b16"/><lb ed="R111" n="0417a06"/>等心爱护。蠢动蜎飞。勿令毁损。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0290b17"/><lb ed="R111" n="0417a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0290b1701">于身杀业。欲行止行二善。要先以慈悲抚育为本。 <lb ed="X" n="0290b18"/><lb ed="R111" n="0417a08"/>次以不伤物命为行。水陆空行。此明物命所依之 <lb ed="X" n="0290b19"/><lb ed="R111" n="0417a09"/>处廣也。一切含识。此言能依之物命众也。命无大 <lb ed="X" n="0290b20"/><lb ed="R111" n="0417a10"/>小。等心爱护。此擧护生之念等也。凡是蠢动蜎飞。 <lb ed="X" n="0290b21"/><lb ed="R111" n="0417a11"/>一切勿令毁损。乃止善之大者也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0290b22"/><lb ed="R111" n="0417a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0290b2201">危难之流。慇勤拔济。方便救度。皆令解脱。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0290b23"/><lb ed="R111" n="0417a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0290b2301">此明行善。谓不但不杀。兼能放生。危难之流。则所 <lb ed="X" n="0290b24"/><lb ed="R111" n="0417a14"/>济之境亦廣。凡是物命。不<anchor xml:id="nkr_note_add_0290b2401" n="0290b2401"/><anchor xml:id="beg0290b2401" n="0290b2401"/>问<anchor xml:id="end0290b2401"/>人畜。但在危难。莫不 <pb ed="X" xml:id="X63.1242.0290c" n="0290c"/> <lb ed="X" n="0290c01"/><lb ed="R111" n="0417a15"/>慇勤而拔济之。方便而救度之。皆令解脱。则有二 <lb ed="X" n="0290c02"/><lb ed="R111" n="0417a16"/>意。一因解脱。即赎其身命。却放逍遥。二果解脱。即 <lb ed="X" n="0290c03"/><lb ed="R111" n="0417a17"/>为称唱<persName>佛</persName>名。皈命说法。植了因种。命终生天。获花 <lb ed="X" n="0290c04"/><lb ed="R111" n="0417a18"/>报之乐。将来授记。得成<persName>佛</persName>之因。道人运心。志虽普 <lb ed="X" n="0290c05"/><lb ed="R111" n="0417b01"/>廣。力有不及。量力而行。全之者上。如其不然。寧可 <lb ed="X" n="0290c06"/><lb ed="R111" n="0417b02"/>亏于前业。不可缺于後事。盖生谁无死。徒赎命则 <lb ed="X" n="0290c07"/><lb ed="R111" n="0417b03"/>才免于一生。死有所因。获闻名。则终超于永死故 <lb ed="X" n="0290c08"/><lb ed="R111" n="0417b04"/>也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0290c09"/><lb ed="R111" n="0417b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0290c0901">于他财物。不与不取。乃至鬼神有主物。一针一草。终 <lb ed="X" n="0290c10"/><lb ed="R111" n="0417b06"/>无故犯。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0290c11"/><lb ed="R111" n="0417b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0290c1101">此盗业中。止善也。于他财物。不与不取。则所制之 <lb ed="X" n="0290c12"/><lb ed="R111" n="0417b08"/>戒廣。乃至一针一草。终无故犯。则所限之物严。十 <lb ed="X" n="0290c13"/><lb ed="R111" n="0417b09"/>诵律有六种盗心。谓苦切取。谓乞怜状。轻慢取。有 <lb ed="X" n="0290c14"/><lb ed="R111" n="0417b10"/>现威状。以他名字取。谓我是善知识。觝突取。谓慢 <lb ed="X" n="0290c15"/><lb ed="R111" n="0417b11"/>骂使伏<anchor xml:id="nkr_note_add_0290c1501" n="0290c1501"/><anchor xml:id="beg0290c1501" n="0290c1501"/>己<anchor xml:id="end0290c1501"/>。受寄取。谓昏昧他寄附。出息取。谓以钱 <lb ed="X" n="0290c16"/><lb ed="R111" n="0417b12"/>责人之息者。五分律有四种。谓谄心。曲心。嗔心。恐 <lb ed="X" n="0290c17"/><lb ed="R111" n="0417b13"/>怖心。四分律有十种。谓黑暗心。谓不知因果。邪心 <lb ed="X" n="0290c18"/><lb ed="R111" n="0417b14"/>谓不识正理。曲戾心。谓谄附。恐怖心。谓恐失之。常 <lb ed="X" n="0290c19"/><lb ed="R111" n="0417b15"/>有盗他物心。既言常有。则不问多寡。必欲盗耳。决 <lb ed="X" n="0290c20"/><lb ed="R111" n="0417b16"/>定取。若以力强取。不问可否。寄物取。恐怖取。谓以 <lb ed="X" n="0290c21"/><lb ed="R111" n="0417b17"/>言恐之。如谈他地狱摇撼之事而取财。见便取。谓 <lb ed="X" n="0290c22"/><lb ed="R111" n="0417b18"/>伺其可取之便而盗之。倚托取。谓假借权势。摩得 <lb ed="X" n="0290c23"/><lb ed="R111" n="0418a01"/>伽论有三。强夺取。软语取。施与还取。皆犯盗戒。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0290c24"/><lb ed="R111" n="0418a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0290c2401">贫穷乞丐。随<anchor xml:id="nkr_note_add_0290c2401" n="0290c2401"/><anchor xml:id="beg0290c2401" n="0290c2401"/>己<anchor xml:id="end0290c2401"/>所有。敬心施与。令彼安稳。不求恩报。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X63.1242.0291a" n="0291a"/> <lb ed="X" n="0291a01"/><lb ed="R111" n="0418a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0291a0101">此盗业中。行善也。谓不但不盗。兼能佈施。然世出 <lb ed="X" n="0291a02"/><lb ed="R111" n="0418a04"/>世间。其所行施同。所用心异。贫穷乞丐。随<anchor xml:id="nkr_note_add_0291a0201" n="0291a0201"/><anchor xml:id="beg0291a0201" n="0291a0201"/>己<anchor xml:id="end0291a0201"/>所有 <lb ed="X" n="0291a03"/><lb ed="R111" n="0418a05"/>者与之。令彼安稳。则因彼悲田。成我大悲拔苦。大 <lb ed="X" n="0291a04"/><lb ed="R111" n="0418a06"/>慈与乐之心也。敬心施与者。则能视彼悲田以等 <lb ed="X" n="0291a05"/><lb ed="R111" n="0418a07"/>乎敬田也。又不求恩报。则心无所住。不著三有。此 <lb ed="X" n="0291a06"/><lb ed="R111" n="0418a08"/>其所以为出世间之施也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0291a07"/><lb ed="R111" n="0418a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0291a0701">作是思惟。过去诸<persName>佛</persName>。经无量劫。行檀佈施。象马七珍。 <lb ed="X" n="0291a08"/><lb ed="R111" n="0418a10"/>头目髓脑。乃至身命。捨而无吝。我今亦尔。随有施与。 <lb ed="X" n="0291a09"/><lb ed="R111" n="0418a11"/>欢喜供养。心无吝惜。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0291a10"/><lb ed="R111" n="0418a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0291a1001">石壁云。思齐上圣。久而弥坚。瑜伽云。愚夫修少时。 <lb ed="X" n="0291a11"/><lb ed="R111" n="0418a13"/>懈怠疑<anchor xml:id="nkr_note_add_0291a1101" n="0291a1101"/><anchor xml:id="beg0291a1101" n="0291a1101"/>已<anchor xml:id="end0291a1101"/>久。圣经无量劫。勤苦为须臾。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0291a12"/><lb ed="R111" n="0418a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0291a1201">于诸女色。心无染著。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0291a13"/><lb ed="R111" n="0418a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0291a1301">于婬业中。先明止善。于诸女色。先指欲境也。心无 <lb ed="X" n="0291a14"/><lb ed="R111" n="0418a16"/>染著。诫弗生贪也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0291a15"/><lb ed="R111" n="0418a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0291a1501">凡夫顚倒。为欲所醉。耽荒迷乱。不知其过。如捉花茎。 <lb ed="X" n="0291a16"/><lb ed="R111" n="0418a18"/>不悟毒蛇。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0291a17"/><lb ed="R111" n="0418b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0291a1701">此言愚人迷欲。因之起过。顚倒者。计不净以为净。 <lb ed="X" n="0291a18"/><lb ed="R111" n="0418b02"/>如以首而为其尾也。为欲所醉者。以色而为酒。饮 <lb ed="X" n="0291a19"/><lb ed="R111" n="0418b03"/>之不觉其醉。盖世间愚人。欲上又加之欲。耽荒迷 <lb ed="X" n="0291a20"/><lb ed="R111" n="0418b04"/>乱。不知其过。如醉又加之酒。顚倒瞑眩。不觉其非。 <lb ed="X" n="0291a21"/><lb ed="R111" n="0418b05"/>如捉花茎。不悟毒蛇者。喩上耽色不顾恶道。涅槃 <lb ed="X" n="0291a22"/><lb ed="R111" n="0418b06"/>云。如妙花茎。毒蛇缠之。譬如有人性爱花色。不见 <lb ed="X" n="0291a23"/><lb ed="R111" n="0418b07"/>花茎毒蛇过患。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0291a24"/><lb ed="R111" n="0418b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0291a2401">智人观之。毒蛇之口。熊豹之手。猛火热铁。不以为喩。 <pb ed="X" xml:id="X63.1242.0291b" n="0291b"/> <lb ed="X" n="0291b01"/><lb ed="R111" n="0418b09"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0291b0101" n="0291b0101"/><anchor xml:id="beg0291b0101" n="0291b0101"/>铜柱<anchor xml:id="end0291b0101"/>铁床。焦背烂肠。血肉糜溃。痛彻心髓。作如是观。 <lb ed="X" n="0291b02"/><lb ed="R111" n="0418b10"/>唯苦无乐。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0291b03"/><lb ed="R111" n="0418b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0291b0301">前明愚人之相。今明智者之观。即以女人之口。为 <lb ed="X" n="0291b04"/><lb ed="R111" n="0418b12"/>毒蛇之口而螫人。即以女人之手。为熊豹之手而 <lb ed="X" n="0291b05"/><lb ed="R111" n="0418b13"/>伤命。即以女人之身。为猛火热铁抱之而烧人。又 <lb ed="X" n="0291b06"/><lb ed="R111" n="0418b14"/>以女人之身。冷暖细滑之触。以为铜柱铁床。焦烂 <lb ed="X" n="0291b07"/><lb ed="R111" n="0418b15"/>糜溃于其身。何以故。居因。则能败国亡家。殒身丧 <lb ed="X" n="0291b08"/><lb ed="R111" n="0418b16"/>命。致尪瘵虚劳等病。至果。则为地狱铜柱铁床焦 <lb ed="X" n="0291b09"/><lb ed="R111" n="0418b17"/>灼身体等报。能作如是观者。则唯苦而无乐也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0291b10"/><lb ed="R111" n="0418b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0291b1001">革囊盛粪。脓血之聚。外假香涂。内唯臭秽。不净流溢。 <lb ed="X" n="0291b11"/><lb ed="R111" n="0419a01"/>虫蛆住处。鲍肆厕孔。亦所不及。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0291b12"/><lb ed="R111" n="0419a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0291b1201">前但假观。此去实观。革囊盛粪。指肠胃中之所有 <lb ed="X" n="0291b13"/><lb ed="R111" n="0419a03"/>也。脓血之聚。指革囊中之所有也。外假香涂。借以 <lb ed="X" n="0291b14"/><lb ed="R111" n="0419a04"/>掩羞也。内唯臭秽。秽恶充实也。不净流溢。弥藏弥 <lb ed="X" n="0291b15"/><lb ed="R111" n="0419a05"/>露也。虫蛆住处。与物同居也。鲍肆厕孔。亦所不及。 <lb ed="X" n="0291b16"/><lb ed="R111" n="0419a06"/>极言人身之秽。虽鲍鱼之肆。圊厕之孔。亦比之不 <lb ed="X" n="0291b17"/><lb ed="R111" n="0419a07"/>及。昔一初果人。隔生中忘。婬欲炽盛。其妇不堪。家 <lb ed="X" n="0291b18"/><lb ed="R111" n="0419a08"/>常供养一圣僧。妇以所苦诉之。僧教曰。彼欲汝时。 <lb ed="X" n="0291b19"/><lb ed="R111" n="0419a09"/>第告之曰。须陀洹人当如是耶。妇依言道之。其人 <lb ed="X" n="0291b20"/><lb ed="R111" n="0419a10"/>遂识宿命。厌欲心生。永绝女色。妇见久绝。复欲得 <lb ed="X" n="0291b21"/><lb ed="R111" n="0419a11"/>之。其夫以一画甁。满中盛粪。封固其口。命妇宝持。 <lb ed="X" n="0291b22"/><lb ed="R111" n="0419a12"/>而语之曰。汝能持此而弗失。即与如故。妇欣然执 <lb ed="X" n="0291b23"/><lb ed="R111" n="0419a13"/>之未久。失手逬流臭秽。夫问妇曰。此甁汝昔爱否。 <lb ed="X" n="0291b24"/><lb ed="R111" n="0419a14"/>对曰实爱。今能爱否。对曰昔所不知。故宝爱之。今 <pb ed="X" xml:id="X63.1242.0291c" n="0291c"/> <lb ed="X" n="0291c01"/><lb ed="R111" n="0419a15"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0291c0101" n="0291c0101"/><anchor xml:id="beg0291c0101" n="0291c0101"/>已<anchor xml:id="end0291c0101"/>见之。不复爱也。夫曰。吾昔未悟。故与汝情爱弥 <lb ed="X" n="0291c02"/><lb ed="R111" n="0419a16"/>笃。今<anchor xml:id="nkr_note_add_0291c0201" n="0291c0201"/><anchor xml:id="beg0291c0201" n="0291c0201"/>已<anchor xml:id="end0291c0201"/>悟<anchor xml:id="nkr_note_add_0291c0202" n="0291c0202"/><anchor xml:id="beg0291c0202" n="0291c0202"/>已<anchor xml:id="end0291c0202"/>。不复爱也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0291c03"/><lb ed="R111" n="0419a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0291c0301">智者观之。但见发毛爪齿。薄皮厚皮。血肉汗泪。涕唾 <lb ed="X" n="0291c04"/><lb ed="R111" n="0419a18"/>脓脂。筋脉脑膜。黄痰白痰。肝胆骨髓。肺脾肾胃。心膏 <lb ed="X" n="0291c05"/><lb ed="R111" n="0419b01"/>牓胱。大肠小肠。生脏熟脏。屎尿臭处。如是等物。一一 <lb ed="X" n="0291c06"/><lb ed="R111" n="0419b02"/>非人。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0291c07"/><lb ed="R111" n="0419b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0291c0701">人之所以贪欲者。执有人我故也。今以此身摩顶 <lb ed="X" n="0291c08"/><lb ed="R111" n="0419b04"/>至踵。观之中间所有。不过三十六物。质碍归地。润 <lb ed="X" n="0291c09"/><lb ed="R111" n="0419b05"/>湿归水。暖气归火。动摇归风。始则聚之以为身。终 <lb ed="X" n="0291c10"/><lb ed="R111" n="0419b06"/>则散之以归本。中间求之。一一非我。今者妄身。何 <lb ed="X" n="0291c11"/><lb ed="R111" n="0419b07"/>者为是。如是观之。毕竟无身。既无有身。则假名为 <lb ed="X" n="0291c12"/><lb ed="R111" n="0419b08"/>人。与幻化等。男女皆幻。能所俱空。婬与婬者。毕竟 <lb ed="X" n="0291c13"/><lb ed="R111" n="0419b09"/>何有。胡乃于虚空而构恶业。致三涂苦耶。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0291c14"/><lb ed="R111" n="0419b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0291c1401">识风鼓击。妄生言语。诈为亲友。其实怨妒。败德障道。 <lb ed="X" n="0291c15"/><lb ed="R111" n="0419b11"/>为过至重。应当远離。如避怨贼。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0291c16"/><lb ed="R111" n="0419b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0291c1601">此释上文。或者之疑。疑者曰。此身空虚。若其无人。 <lb ed="X" n="0291c17"/><lb ed="R111" n="0419b13"/>何以能言语相亲善耶。故释之曰。能言语者。不过 <lb ed="X" n="0291c18"/><lb ed="R111" n="0419b14"/>最初托一念识心。妄有缘气于中积聚。此识与父 <lb ed="X" n="0291c19"/><lb ed="R111" n="0419b15"/>母<anchor xml:id="nkr_note_add_0291c1901" n="0291c1901"/><anchor xml:id="beg0291c1901" n="0291c1901"/>己<anchor xml:id="end0291c1901"/>三之报风居于脐轮之下。如炉韛橐籥。鼓此 <lb ed="X" n="0291c20"/><lb ed="R111" n="0419b16"/>识风。以击喉舌龈腭而为语言。非徒喉舌龈腭而 <lb ed="X" n="0291c21"/><lb ed="R111" n="0419b17"/>能语言也。若能语言。则诸死者尙有舌存。胡不言 <lb ed="X" n="0291c22"/><lb ed="R111" n="0419b18"/>耶。相亲善者。不过四大诈为亲善。其实与我作诸 <lb ed="X" n="0291c23"/><lb ed="R111" n="0420a01"/>怨妒。譬若有人。与怨家结为亲友。自虽不即行杀。 <lb ed="X" n="0291c24"/><lb ed="R111" n="0420a02"/>唯教作诸不善。使之败德障道。以为罪魁为死因。 <pb ed="X" xml:id="X63.1242.0292a" n="0292a"/> <lb ed="X" n="0292a01"/><lb ed="R111" n="0420a03"/>四大亦然。相与百年。诈为亲友。婬杀盗妄。靡不由 <lb ed="X" n="0292a02"/><lb ed="R111" n="0420a04"/>之。为过至重。是故智者。应当远離。如避怨贼。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0292a03"/><lb ed="R111" n="0420a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0292a0301">是故智者观之。如毒蛇想。寧近毒蛇。不亲女色。何以 <lb ed="X" n="0292a04"/><lb ed="R111" n="0420a06"/>故。毒蛇杀人。一死一生。女色繫缚。百千万劫。种种楚 <lb ed="X" n="0292a05"/><lb ed="R111" n="0420a07"/>毒。苦痛无穷。谛察深思。难可附近。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0292a06"/><lb ed="R111" n="0420a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0292a0601">前因女色。而通明人身不净。苦空无常。无我妄执 <lb ed="X" n="0292a07"/><lb ed="R111" n="0420a09"/>成过。今则会人身之过。而的归女色。应当以智慧 <lb ed="X" n="0292a08"/><lb ed="R111" n="0420a10"/>观之。犹如毒蛇。不可亲近。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0292a09"/><lb ed="R111" n="0420a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0292a0901">是故智者。切检三愆。改往修来。背恶从善。不杀不盗。 <lb ed="X" n="0292a10"/><lb ed="R111" n="0420a12"/>放生佈施。不行婬秽。常修梵行。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0292a11"/><lb ed="R111" n="0420a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0292a1101">前<anchor xml:id="nkr_note_add_0292a1101" n="0292a1101"/><anchor xml:id="beg0292a1101" n="0292a1101"/>已<anchor xml:id="end0292a1101"/>三业别明止行二善。今则总明三业。要在时 <lb ed="X" n="0292a12"/><lb ed="R111" n="0420a14"/>时切检三愆。恶则改之。善则行之。此亦总言止行 <lb ed="X" n="0292a13"/><lb ed="R111" n="0420a15"/>二善也。别明中。不杀不盗不婬。止善也。放生佈施 <lb ed="X" n="0292a14"/><lb ed="R111" n="0420a16"/>梵行。行善也。然有即止善而为行善。如涅槃云。不 <lb ed="X" n="0292a15"/><lb ed="R111" n="0420a17"/>饮酒肉。施与酒肉。不服花香。施与花香。如是施者。 <lb ed="X" n="0292a16"/><lb ed="R111" n="0420a18"/>无分文之费。而得名为大施檀越。此<persName>佛</persName>为世间人 <lb ed="X" n="0292a17"/><lb ed="R111" n="0420b01"/>能佈施。而不能持戒。故赞戒而具大施。使人知施 <lb ed="X" n="0292a18"/><lb ed="R111" n="0420b02"/>之勝。而莫大于戒。非谓持戒。而不必行施也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0292a19"/><lb ed="R111" n="0420b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0292a1901">日夜精勤。行道礼拜。归凭三宝。志求解脱。于身命财。 <lb ed="X" n="0292a20"/><lb ed="R111" n="0420b04"/>修三坚法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0292a21"/><lb ed="R111" n="0420b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0292a2101">上明止行二善。犹是人天戒善。不坚牢法。不足以 <lb ed="X" n="0292a22"/><lb ed="R111" n="0420b06"/>为出世之因。必须日夜精勤。志求解脱。于身命财。 <lb ed="X" n="0292a23"/><lb ed="R111" n="0420b07"/>修三坚法。此则应依止观四种三昧。备修十大愿 <lb ed="X" n="0292a24"/><lb ed="R111" n="0420b08"/>王。方合其法。三坚之法。出本事经。一不坚财。贸易 <pb ed="X" xml:id="X63.1242.0292b" n="0292b"/> <lb ed="X" n="0292b01"/><lb ed="R111" n="0420b09"/>坚财。谓一切世间财物。体非坚固。聚散无常。不可 <lb ed="X" n="0292b02"/><lb ed="R111" n="0420b10"/>久保。若能持用佈施淸净梵行之人。远求无上安 <lb ed="X" n="0292b03"/><lb ed="R111" n="0420b11"/>乐涅槃。或求当来人天乐果。即为坚固之财。永久 <lb ed="X" n="0292b04"/><lb ed="R111" n="0420b12"/>不壞矣。是为不坚之财。贸易坚财也。二不坚身。贸 <lb ed="X" n="0292b05"/><lb ed="R111" n="0420b13"/>易坚身。谓父母所生之身。乃四大假合而成。危脆 <lb ed="X" n="0292b06"/><lb ed="R111" n="0420b14"/>不实。体非坚固。生灭无常。不可久存。若能持守五 <lb ed="X" n="0292b07"/><lb ed="R111" n="0420b15"/>戒。淸净无染。修习菩提无上之道。以证金刚不壞 <lb ed="X" n="0292b08"/><lb ed="R111" n="0420b16"/>之身。是为以不坚身。贸易坚身也。四大者。地大。水 <lb ed="X" n="0292b09"/><lb ed="R111" n="0420b17"/>大。火大。风大也。五戒者。不杀。不盗。不邪婬。不妄语。 <lb ed="X" n="0292b10"/><lb ed="R111" n="0420b18"/>不饮酒也。三不坚命贸易坚命。谓人所受之命。虽 <lb ed="X" n="0292b11"/><lb ed="R111" n="0421a01"/>寿夭不齐。皆同梦幻。体非坚固。倏忽无常。不可久 <lb ed="X" n="0292b12"/><lb ed="R111" n="0421a02"/>保。若能了知四谛。习习正法。起越生死。以续常住 <lb ed="X" n="0292b13"/><lb ed="R111" n="0421a03"/>不朽慧命。是为以不坚命。贸易坚命也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0292b14"/><lb ed="R111" n="0421a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0292b1401">知身虚幻。无有自性。色即是空。谁是我者。一切诸法。 <lb ed="X" n="0292b15"/><lb ed="R111" n="0421a05"/>但有假名。无有定实。是我身者。四大五阴。一一非我。 <lb ed="X" n="0292b16"/><lb ed="R111" n="0421a06"/>和合亦无。内外推求。如水聚沫。浮泡阳<g ref="#CB08504">焰</g>。芭蕉幻化。 <lb ed="X" n="0292b17"/><lb ed="R111" n="0421a07"/>镜像水月。毕竟无人。无明不了。妄执为我。于非实中。 <lb ed="X" n="0292b18"/><lb ed="R111" n="0421a08"/>横生贪著。杀生偷盗。婬秽荒迷。竟夜终朝。矻矻造业。 <lb ed="X" n="0292b19"/><lb ed="R111" n="0421a09"/>虽非真实。善恶报应。如影随形。作是观时。不以恶求。 <lb ed="X" n="0292b20"/><lb ed="R111" n="0421a10"/>而养身命。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0292b21"/><lb ed="R111" n="0421a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0292b2101">此大师诫劝行人。不可以恶求而养身命。何以故。 <lb ed="X" n="0292b22"/><lb ed="R111" n="0421a12"/>世人只为不达一切法空。以身命而为实有。是故 <lb ed="X" n="0292b23"/><lb ed="R111" n="0421a13"/>恶求多求以养身命。不知身非实有。命不我延。何 <lb ed="X" n="0292b24"/><lb ed="R111" n="0421a14"/>得以人间虚幻之身。造地狱真实之罪。以阎浮须 <pb ed="X" xml:id="X63.1242.0292c" n="0292c"/> <lb ed="X" n="0292c01"/><lb ed="R111" n="0421a15"/>臾之命。贻恶道长久之因。以五欲苟合之乐。婴摧 <lb ed="X" n="0292c02"/><lb ed="R111" n="0421a16"/>折色心之苦。文有法喩。合有结责。细寻可知。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0292c03"/><lb ed="R111" n="0421a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0292c0301">应自观身。如毒蛇想。为治病故。受于四事。身著衣服。 <lb ed="X" n="0292c04"/><lb ed="R111" n="0421a18"/>如裹痈疮。口<g ref="#CB04432">餐</g>滋味。如病服药。节身俭口。不生奢泰。 <lb ed="X" n="0292c05"/><lb ed="R111" n="0421b01"/>闻说少欲。深乐修行。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0292c06"/><lb ed="R111" n="0421b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0292c0601">此及下文。乃劝行人为治病故。应受四事。盖人身 <lb ed="X" n="0292c07"/><lb ed="R111" n="0421b03"/>者。法身慧命之一大疮疣也。身疮畏寒醜。非衣服 <lb ed="X" n="0292c08"/><lb ed="R111" n="0421b04"/>之药而不治。口疮畏饑馑。非饮食之药而不治。故 <lb ed="X" n="0292c09"/><lb ed="R111" n="0421b05"/>曰身著衣服。如裹痈疮。既因病而设药。弗执药以 <lb ed="X" n="0292c10"/><lb ed="R111" n="0421b06"/>成病。宜节身而俭口。少欲而知足。不生奢泰。深乐 <lb ed="X" n="0292c11"/><lb ed="R111" n="0421b07"/>修行。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0292c12"/><lb ed="R111" n="0421b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0292c1201">故经云。少欲头陀。善知止足。是人能入贤圣之道。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0292c13"/><lb ed="R111" n="0421b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0292c1301">引证中意。言欲修少欲知足之行。须尙头陀抖擞 <lb ed="X" n="0292c14"/><lb ed="R111" n="0421b10"/>之教。事具十二头陀经。既依阿兰若树下冢间露 <lb ed="X" n="0292c15"/><lb ed="R111" n="0421b11"/>地常坐不卧。则能于住处卧具而修止足也。既依 <lb ed="X" n="0292c16"/><lb ed="R111" n="0421b12"/>常乞食一坐食次第乞。则能于饮食而修止足也。 <lb ed="X" n="0292c17"/><lb ed="R111" n="0421b13"/>既但三衣粪扫衣不蓄馀长。则能于衣服而修止 <lb ed="X" n="0292c18"/><lb ed="R111" n="0421b14"/>足也。既依腐烂药而治病。则能于医药而修止足 <lb ed="X" n="0292c19"/><lb ed="R111" n="0421b15"/>也。此为比丘入道之行门。三乘圣贤之标帜也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0292c20"/><lb ed="R111" n="0421b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0292c2001">何以故。恶道众生。经无量劫。缺衣乏食。叫唤号毒。饥 <lb ed="X" n="0292c21"/><lb ed="R111" n="0421b17"/>寒切楚。皮骨相连。我今暂阙。未足为苦。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0292c22"/><lb ed="R111" n="0421b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0292c2201">古德云。出家之人。三常不足。谓衣。食。睡眠。此三不 <lb ed="X" n="0292c23"/><lb ed="R111" n="0422a01"/>足。真实为道。于是满足。多生放逸。长而说净。不生 <lb ed="X" n="0292c24"/><lb ed="R111" n="0422a02"/>放逸。亦有道之士也。既头陀而苦行。必三常之不 <pb ed="X" xml:id="X63.1242.0293a" n="0293a"/> <lb ed="X" n="0293a01"/><lb ed="R111" n="0422a03"/>足。人于不足之时。当念恶道之苦虽不足而常知 <lb ed="X" n="0293a02"/><lb ed="R111" n="0422a04"/>足也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0293a03"/><lb ed="R111" n="0422a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0293a0301">是故智者。贵法贱身。勤求至道。不顾形命。是名净修 <lb ed="X" n="0293a04"/><lb ed="R111" n="0422a06"/>身业。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0293a05"/><lb ed="R111" n="0422a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0293a0501">愚人必贵身而贱法。则身先而道後。唯形命是顾 <lb ed="X" n="0293a06"/><lb ed="R111" n="0422a08"/>智者必贵法而贱身。则身後而道先。唯大道是求 <lb ed="X" n="0293a07"/><lb ed="R111" n="0422a09"/>愚智不相及者如此。道不道。亦因是以判矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0293a08"/><lb ed="R111" n="0422a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0293a0801">云何净修口业。深自思惟。口之四过。生死根本。增长 <lb ed="X" n="0293a09"/><lb ed="R111" n="0422a11"/>众恶。倾覆万行。递相是非。是故智者。欲<g ref="#CB15072">拔</g>其源。断除 <lb ed="X" n="0293a10"/><lb ed="R111" n="0422a12"/>虚妄。修四实语。正直。柔软。和合。如实。此之四语。智者 <lb ed="X" n="0293a11"/><lb ed="R111" n="0422a13"/>所行。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0293a12"/><lb ed="R111" n="0422a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0293a1201">凡净修口业。当自思惟。口之出言。有过有功。过则 <lb ed="X" n="0293a13"/><lb ed="R111" n="0422a15"/>口四恶业。即绮语。恶口。两舌。妄语。此之四语能递 <lb ed="X" n="0293a14"/><lb ed="R111" n="0422a16"/>相是非。增长过恶。倾覆万行。成生死根本。是为过 <lb ed="X" n="0293a15"/><lb ed="R111" n="0422a17"/>也。愚人以四恶培其根。是故生死之本日以增。智 <lb ed="X" n="0293a16"/><lb ed="R111" n="0422a18"/>者以四实<g ref="#CB15072">拔</g>其源。是故涅槃之性日以长。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0293a17"/><lb ed="R111" n="0422b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0293a1701">何以故。正直语者。能除绮语。柔软语者。能除恶口。和 <lb ed="X" n="0293a18"/><lb ed="R111" n="0422b02"/>合语者。能除两舌。如实语者。能除妄语。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0293a19"/><lb ed="R111" n="0422b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0293a1901">行人既知口业功过。是非不同。复应须知功能除 <lb ed="X" n="0293a20"/><lb ed="R111" n="0422b04"/>过。如药能治病。必与病相反。口业亦然。正直与绮 <lb ed="X" n="0293a21"/><lb ed="R111" n="0422b05"/>语反。无委曲故。柔软与恶口反。无粗暴故。和合与 <lb ed="X" n="0293a22"/><lb ed="R111" n="0422b06"/>两舌反。无鬥构故。实语与妄语反。无虚伪故。而此 <lb ed="X" n="0293a23"/><lb ed="R111" n="0422b07"/>四语。又必相须而进。何以故。盖正直无三。则失之 <lb ed="X" n="0293a24"/><lb ed="R111" n="0422b08"/>于刚。柔软无三。则失之于媚。和合无三。则失之于 <pb ed="X" xml:id="X63.1242.0293b" n="0293b"/> <lb ed="X" n="0293b01"/><lb ed="R111" n="0422b09"/>苟。如实无三。则失之于野。正当以一为主。以三为 <lb ed="X" n="0293b02"/><lb ed="R111" n="0422b10"/>宾。主宾合行。既善且美。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0293b03"/><lb ed="R111" n="0422b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0293b0301">正直语者有二。一称法说。命诸闻者。信解明了。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0293b04"/><lb ed="R111" n="0422b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0293b0401">称法。即依本有之事法也。法相差别。分明抉择。能 <lb ed="X" n="0293b05"/><lb ed="R111" n="0422b13"/>令闻者信解明了。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0293b06"/><lb ed="R111" n="0422b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0293b0601">二称理说。令诸闻者。除疑遣惑。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0293b07"/><lb ed="R111" n="0422b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0293b0701">理者。文也。性也。依文而析。称性而谈。能令人断权 <lb ed="X" n="0293b08"/><lb ed="R111" n="0422b16"/>疑。生实信。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0293b09"/><lb ed="R111" n="0422b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0293b0901">柔软语亦二。一者安慰语。令诸闻者。欢喜亲近。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0293b10"/><lb ed="R111" n="0422b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0293b1001">人之所以远<anchor xml:id="nkr_note_add_0293b1001" n="0293b1001"/><anchor xml:id="beg0293b1001" n="0293b1001"/>己<anchor xml:id="end0293b1001"/>而不喜近者。以其有逆语而拒之 <lb ed="X" n="0293b11"/><lb ed="R111" n="0423a01"/>也。今既安慰。故能使人欢喜亲近。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0293b12"/><lb ed="R111" n="0423a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0293b1201">二者宫商淸雅。令诸闻者。爱乐受习。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0293b13"/><lb ed="R111" n="0423a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0293b1301">宫商擧五音之二。若人语言既中五音。又能辞辩 <lb ed="X" n="0293b14"/><lb ed="R111" n="0423a04"/>淸雅。孰有闻者。不爱乐受习。然四语中。有勉然可 <lb ed="X" n="0293b15"/><lb ed="R111" n="0423a05"/>学者。有勉学而不能成者。唯宫商淸雅为难能也。 <lb ed="X" n="0293b16"/><lb ed="R111" n="0423a06"/>以其人有南北。音有淸浊。口有辩讷。气有通塞。求 <lb ed="X" n="0293b17"/><lb ed="R111" n="0423a07"/>其人于千一。吾不能于旦暮遇。噫。善说法者。于音 <lb ed="X" n="0293b18"/><lb ed="R111" n="0423a08"/>声之道亦难矣哉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0293b19"/><lb ed="R111" n="0423a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0293b1901">和合语者亦二。一事和合。见鬥诤人。谏劝令捨。不自 <lb ed="X" n="0293b20"/><lb ed="R111" n="0423a10"/>称誉。卑逊敬物。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0293b21"/><lb ed="R111" n="0423a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0293b2101">见人鬥诤劝谏令捨。固谓之和合语矣。又不邀功 <lb ed="X" n="0293b22"/><lb ed="R111" n="0423a12"/>伐善而自称誉。兼之卑逊敬物。此和之至和者也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0293b23"/><lb ed="R111" n="0423a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0293b2301">二理和合。见退菩提心人。慇勤劝进。善能分别菩提 <lb ed="X" n="0293b24"/><lb ed="R111" n="0423a14"/>烦恼。平等一相。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X63.1242.0293c" n="0293c"/> <lb ed="X" n="0293c01"/><lb ed="R111" n="0423a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0293c0101">退菩提心者。以其与烦恼性互相乖角。若水火之 <lb ed="X" n="0293c02"/><lb ed="R111" n="0423a16"/>同器。由是或菩提之水而不能灭烦恼之火。反为 <lb ed="X" n="0293c03"/><lb ed="R111" n="0423a17"/>烦恼火之所煎沸。烦恼勝而菩提所以退也。盖他 <lb ed="X" n="0293c04"/><lb ed="R111" n="0423a18"/>未闻圆顿。烦恼即菩提之教也。今则善能分别菩 <lb ed="X" n="0293c05"/><lb ed="R111" n="0423b01"/>提烦恼。平等一相。相与和合为一体。则不诤而和 <lb ed="X" n="0293c06"/><lb ed="R111" n="0423b02"/>合矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0293c07"/><lb ed="R111" n="0423b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0293c0701">如实语者亦二。一事实者。有则言有。无则言无。是则 <lb ed="X" n="0293c08"/><lb ed="R111" n="0423b04"/>言是。非则言非。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0293c09"/><lb ed="R111" n="0423b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0293c0901">有无不逾其言。固道人之实语。是非不绝其口。岂 <lb ed="X" n="0293c10"/><lb ed="R111" n="0423b06"/>出家之直言。当是于物理之论。不越其是非耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0293c11"/><lb ed="R111" n="0423b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0293c1101">二理实者。一切众生。皆有<persName>佛</persName>性。<persName>如来</persName>涅槃。常住不变。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0293c12"/><lb ed="R111" n="0423b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0293c1201">理实语者。乃称性宣说。一切众生皆有<persName>佛</persName>性。与<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0293c13"/><lb ed="R111" n="0423b09"/>不异。则生即无生。<persName>如来</persName>涅槃。常住不变。与生无殊。 <lb ed="X" n="0293c14"/><lb ed="R111" n="0423b10"/>则灭元不灭。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0293c15"/><lb ed="R111" n="0423b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0293c1501">是以智者。行四实语。观彼众生。旷劫<anchor xml:id="nkr_note_add_0293c1501" n="0293c1501"/><anchor xml:id="beg0293c1501" n="0293c1501"/>已<anchor xml:id="end0293c1501"/>来。为彼四过。 <lb ed="X" n="0293c16"/><lb ed="R111" n="0423b12"/>之所顚倒。沉沦生死。难可出離。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0293c17"/><lb ed="R111" n="0423b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0293c1701">智者欲迁善以淸修。须观恶而知过。众生由四顚 <lb ed="X" n="0293c18"/><lb ed="R111" n="0423b14"/>倒以沉沦。我当循四正道以出離。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0293c19"/><lb ed="R111" n="0423b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0293c1901">我今欲拔其源。观彼口业。唇舌牙齿。咽喉脐响。识风 <lb ed="X" n="0293c20"/><lb ed="R111" n="0423b16"/>鼓击。音出其中。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0293c21"/><lb ed="R111" n="0423b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0293c2101">欲遏其流。当拔其源。拔源乃当溯流以寻源。得源 <lb ed="X" n="0293c22"/><lb ed="R111" n="0423b18"/>则可拔。其流可遏矣。流者。四恶语也。语由寄声。而 <lb ed="X" n="0293c23"/><lb ed="R111" n="0424a01"/>音声又由唇舌牙齿等。自外而溯至于脐。脐出息 <lb ed="X" n="0293c24"/><lb ed="R111" n="0424a02"/>风。故上击成声。发为言语。然而息又由识之所主。 <pb ed="X" xml:id="X63.1242.0294a" n="0294a"/> <lb ed="X" n="0294a01"/><lb ed="R111" n="0424a03"/>故曰识风鼓击。是则欲息其声。当息其息。欲息其 <lb ed="X" n="0294a02"/><lb ed="R111" n="0424a04"/>息。当息其心。非曰总不言也。而心鍕𨨲正。以司其 <lb ed="X" n="0294a03"/><lb ed="R111" n="0424a05"/>令也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0294a04"/><lb ed="R111" n="0424a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0294a0401">由心因缘。虚实两别。实则利益。虚则损减。实是起善 <lb ed="X" n="0294a05"/><lb ed="R111" n="0424a07"/>之根。虚是生恶之本。善恶根本。由口言诠。诠善之言。 <lb ed="X" n="0294a06"/><lb ed="R111" n="0424a08"/>名为四正。诠恶之语。名为四邪。邪则就苦。正则归乐。 <lb ed="X" n="0294a07"/><lb ed="R111" n="0424a09"/>善是助道之缘。恶是败德之本。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0294a08"/><lb ed="R111" n="0424a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0294a0801">上令溯流寻源。既得其心。苟欲拔之。先知功过。改 <lb ed="X" n="0294a09"/><lb ed="R111" n="0424a11"/>之从之。捨四邪而归四正。不徒为生善致乐。亦可 <lb ed="X" n="0294a10"/><lb ed="R111" n="0424a12"/>以为助道证真。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0294a11"/><lb ed="R111" n="0424a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0294a1101">是故智者。要心扶正。实语自立。诵经念<persName>佛</persName>。观语实相。 <lb ed="X" n="0294a12"/><lb ed="R111" n="0424a14"/>言无所存。语默平等。是名修口业。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0294a13"/><lb ed="R111" n="0424a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0294a1301">前明口业止善。今又兼明口业行善。止行兼进。故 <lb ed="X" n="0294a14"/><lb ed="R111" n="0424a16"/>能灭恶而生善也。然又须观语实相。非有非无。语 <lb ed="X" n="0294a15"/><lb ed="R111" n="0424a17"/>默平等。不多不少。不以夥言而致失。弗事哑法以 <lb ed="X" n="0294a16"/><lb ed="R111" n="0424a18"/>招讥。方名口业淸净也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0294a17"/><lb ed="R111" n="0424b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0294a1701">云何净修意业。深自思惟。善恶之源。皆从心起。邪念 <lb ed="X" n="0294a18"/><lb ed="R111" n="0424b02"/>因缘。能生万恶。正观因缘。能生万善。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0294a19"/><lb ed="R111" n="0424b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0294a1901">三业因缘。意为根本。意苟有念。身口随之。善调三 <lb ed="X" n="0294a20"/><lb ed="R111" n="0424b04"/>业者。又当先愼意业以为其本。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0294a21"/><lb ed="R111" n="0424b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0294a2101">故经云。三界无别法。唯是一心作。当知心是万法之 <lb ed="X" n="0294a22"/><lb ed="R111" n="0424b06"/>根本也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0294a23"/><lb ed="R111" n="0424b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0294a2301">引证中。且心作诸法。未言万法唯心。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0294a24"/><lb ed="R111" n="0424b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0294a2401">云何邪念。无明不了。妄执为我。我见坚固。贪嗔邪见。 <pb ed="X" xml:id="X63.1242.0294b" n="0294b"/> <lb ed="X" n="0294b01"/><lb ed="R111" n="0424b09"/>横计所有。生诸染著。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0294b02"/><lb ed="R111" n="0424b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0294b0201">种种邪念。莫不始于无明。不了五阴无我。万法本 <lb ed="X" n="0294b03"/><lb ed="R111" n="0424b11"/>空。由是我见坚执。人相角立。贪嗔邪见。横计染著。 <lb ed="X" n="0294b04"/><lb ed="R111" n="0424b12"/>起信所谓。无明不觉生三细。境界为缘长六粗是 <lb ed="X" n="0294b05"/><lb ed="R111" n="0424b13"/>也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0294b06"/><lb ed="R111" n="0424b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0294b0601">故经云。因有我故。便有我所。故起于断常六十二见。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0294b07"/><lb ed="R111" n="0424b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0294b0701">我者。外道所计之神我也。我所者。谓五阴是神我 <lb ed="X" n="0294b08"/><lb ed="R111" n="0424b16"/>所依之处所也。有时或计色即是我。離色是我。我 <lb ed="X" n="0294b09"/><lb ed="R111" n="0424b17"/>大色小。色住我中。色大我小。我住色中。一阴计四 <lb ed="X" n="0294b10"/><lb ed="R111" n="0424b18"/>馀四亦然。成二十。历过去现在未来。成六十。加根 <lb ed="X" n="0294b11"/><lb ed="R111" n="0425a01"/>本断常。有六十二。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0294b12"/><lb ed="R111" n="0425a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0294b1201">见思相续。九十八使。三界生死。轮迴不息。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0294b13"/><lb ed="R111" n="0425a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0294b1301">上六十二见。唯得通定外道所发。今见惑八十八 <lb ed="X" n="0294b14"/><lb ed="R111" n="0425a04"/>使。加思惑十使。则悠悠凡夫。与诸外道。皆共有之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0294b15"/><lb ed="R111" n="0425a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0294b1501">当知邪念。众恶之本。是故智者。制而不随。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0294b16"/><lb ed="R111" n="0425a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0294b1601">众生无始。莫不具于邪念。愚人随而不制。所以成 <lb ed="X" n="0294b17"/><lb ed="R111" n="0425a07"/>惑。智者制而不随。所以成智。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0294b18"/><lb ed="R111" n="0425a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0294b1801">云何正观。彼我无差。色心不二。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0294b19"/><lb ed="R111" n="0425a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0294b1901">正观之法。先了三界唯心。万法唯识。唯心则人<anchor xml:id="nkr_note_add_0294b1901" n="0294b1901"/><anchor xml:id="beg0294b1901" n="0294b1901"/>己<anchor xml:id="end0294b1901"/> <lb ed="X" n="0294b20"/><lb ed="R111" n="0425a10"/>一体。而谁彼谁此。唯识则依正不二。而何色何心。 <lb ed="X" n="0294b21"/><lb ed="R111" n="0425a11"/>谁彼谁此。则彼我之分别忘。何色何心。则色心之 <lb ed="X" n="0294b22"/><lb ed="R111" n="0425a12"/>能所绝。冤亲平等。混和于法界之源。境智圆融。寂 <lb ed="X" n="0294b23"/><lb ed="R111" n="0425a13"/>灭于真如之海。内惑不作。外境都捐。尙何惑业轮 <lb ed="X" n="0294b24"/><lb ed="R111" n="0425a14"/>迴之有哉。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X63.1242.0294c" n="0294c"/> <lb ed="X" n="0294c01"/><lb ed="R111" n="0425a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0294c0101">菩提烦恼。本性无殊。生死涅槃。平等一照。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0294c02"/><lb ed="R111" n="0425a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0294c0201">生死即涅槃。烦恼即菩提。本出净名经。天台立圆 <lb ed="X" n="0294c03"/><lb ed="R111" n="0425a17"/>顿宗旨。本依乎此。即大师从天宫悟入。亦得乎此。 <lb ed="X" n="0294c04"/><lb ed="R111" n="0425a18"/>上言彼我无差。色心不二。苟微此。则旨无所归矣。 <lb ed="X" n="0294c05"/><lb ed="R111" n="0425b01"/>是故能于此二。达本性无殊。平等一照。则心心绝 <lb ed="X" n="0294c06"/><lb ed="R111" n="0425b02"/>待。念念圆融。三观正修。思过半矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0294c07"/><lb ed="R111" n="0425b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0294c0701">故经云。離我我所。观于平等。我及涅槃。此二皆空。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0294c08"/><lb ed="R111" n="0425b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0294c0801">微離我我所。则不能观于平等。微观于平等。则不 <lb ed="X" n="0294c09"/><lb ed="R111" n="0425b05"/>能離我我所。言平等者。我及涅槃。二皆空耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0294c10"/><lb ed="R111" n="0425b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0294c1001">当知诸法。但有名字。故经云。乃至涅槃。亦但有名字。 <lb ed="X" n="0294c11"/><lb ed="R111" n="0425b07"/>又云。文字性離。名字亦空。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0294c12"/><lb ed="R111" n="0425b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0294c1201">诸法但有名字。则名无实名。名无实名。则体无实 <lb ed="X" n="0294c13"/><lb ed="R111" n="0425b09"/>体。如是则烦恼非烦恼。菩提非菩提。生死涅槃亦 <lb ed="X" n="0294c14"/><lb ed="R111" n="0425b10"/>复如是。故涅槃云。谁有烦恼。而言毘婆舍那能破 <lb ed="X" n="0294c15"/><lb ed="R111" n="0425b11"/>烦恼。然则谁有菩提。而言烦恼能障菩提。菩提烦 <lb ed="X" n="0294c16"/><lb ed="R111" n="0425b12"/>恼。二性既空。则诸法涅槃。<anchor xml:id="nkr_note_add_0294c1601" n="0294c1601"/><anchor xml:id="beg0294c1601" n="0294c1601"/>但<anchor xml:id="end0294c1601"/>有名字。又文字性離。 <lb ed="X" n="0294c17"/><lb ed="R111" n="0425b13"/>则名字亦空。名实俱空。故诸法平等。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0294c18"/><lb ed="R111" n="0425b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0294c1801">何以故。法不自名。假名诠法。法既非法。名亦非名。名 <lb ed="X" n="0294c19"/><lb ed="R111" n="0425b15"/>不当法。法不当名。名法无当。一切空寂。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0294c20"/><lb ed="R111" n="0425b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0294c2001">肇法师云。名无召体之功。体无应名之实。无名无 <lb ed="X" n="0294c21"/><lb ed="R111" n="0425b17"/>实。名实安在。盖世出世间之法。皆是众生妄计假 <lb ed="X" n="0294c22"/><lb ed="R111" n="0425b18"/>立名字。遂执之以为真实。由是缘名责相。逐影忘 <lb ed="X" n="0294c23"/><lb ed="R111" n="0426a01"/>形。不知法既非法。名亦非名。两皆无当。本来空寂。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0294c24"/><lb ed="R111" n="0426a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0294c2401">故经云。法无名字。言语断故。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X63.1242.0295a" n="0295a"/> <lb ed="X" n="0295a01"/><lb ed="R111" n="0426a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0295a0101">假名不能诠实法。以其假实不同故也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0295a02"/><lb ed="R111" n="0426a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0295a0201">是以妙相绝名。真名非字。何以故。无为寂灭。至极微 <lb ed="X" n="0295a03"/><lb ed="R111" n="0426a05"/>妙。绝相離名。心言路绝。当知正观。溯源之要也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0295a04"/><lb ed="R111" n="0426a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0295a0401">妙相<anchor xml:id="nkr_note_add_0295a0401" n="0295a0401"/><anchor xml:id="beg0295a0401" n="0295a0401"/>但<anchor xml:id="end0295a0401"/>绝名。非无真体。真名但非字。非无真名。良 <lb ed="X" n="0295a05"/><lb ed="R111" n="0426a07"/>以无为寂灭。至极妙微。故绝相離名。名所不能名 <lb ed="X" n="0295a06"/><lb ed="R111" n="0426a08"/>心言路绝。思所不能到。如是正观。方能溯源。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0295a07"/><lb ed="R111" n="0426a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0295a0701">是故智者。正观因缘。万惑斯遣。境智双忘。心源净矣。 <lb ed="X" n="0295a08"/><lb ed="R111" n="0426a10"/>是名净修意业。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0295a09"/><lb ed="R111" n="0426a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0295a0901">因缘者。所观之事境也。即上所明彼我色心。菩提 <lb ed="X" n="0295a10"/><lb ed="R111" n="0426a12"/>烦恼是也。正观者。能观之理。观能融事以归理。即 <lb ed="X" n="0295a11"/><lb ed="R111" n="0426a13"/>上所明。无差不二。名实双忘之智慧也。能如是观 <lb ed="X" n="0295a12"/><lb ed="R111" n="0426a14"/>万惑不遣而自遣。境智不忘而自忘。惑遣观忘。心 <lb ed="X" n="0295a13"/><lb ed="R111" n="0426a15"/>源了然淸净矣。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0295a14"/><lb ed="R111" n="0426a16"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">三乘渐次第六</cb:mulu><head>〇三乘渐次第六</head> <lb ed="X" n="0295a15"/><lb ed="R111" n="0426a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0295a1501">夫妙道冲微。理绝名相之表。至真虚寂。量越群数之 <lb ed="X" n="0295a16"/><lb ed="R111" n="0426a18"/>外。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0295a17"/><lb ed="R111" n="0426b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0295a1701">本欲明说。先言无说以标本。盖无说为所说之理。 <lb ed="X" n="0295a18"/><lb ed="R111" n="0426b02"/>有说为能诠之教。能了无说则不妨有说。是则终 <lb ed="X" n="0295a19"/><lb ed="R111" n="0426b03"/>日无言而炽燃演说。终日说法而寂尔无声。所谓 <lb ed="X" n="0295a20"/><lb ed="R111" n="0426b04"/>说时默。默时说。大施门中无壅塞。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0295a21"/><lb ed="R111" n="0426b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0295a2101">而能无缘之慈。随有機而感应。不二之旨。逐根性而 <lb ed="X" n="0295a22"/><lb ed="R111" n="0426b06"/>区分。顺物忘怀。施而不作。终日说示。不异无言。设教 <lb ed="X" n="0295a23"/><lb ed="R111" n="0426b07"/>多途。无乖一揆。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0295a24"/><lb ed="R111" n="0426b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0295a2401">石壁云。不疾而速。感而遂通。故能朗然元照。鉴于 <pb ed="X" xml:id="X63.1242.0295b" n="0295b"/> <lb ed="X" n="0295b01"/><lb ed="R111" n="0426b09"/>未形。<persName>如来</persName>乘莫二之真心。吐不一之殊教。乖而不 <lb ed="X" n="0295b02"/><lb ed="R111" n="0426b10"/>可异者。其唯圣人乎。又曰。顺物照俗。忘怀照真。终 <lb ed="X" n="0295b03"/><lb ed="R111" n="0426b11"/>日施为。同归无作。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0295b04"/><lb ed="R111" n="0426b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0295b0401">是以大圣慈悲。随機利物。统其幽致。群籍非殊。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0295b05"/><lb ed="R111" n="0426b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0295b0501">慈悲利物。乃从体以起用。自无差而为差者也。幽 <lb ed="X" n="0295b06"/><lb ed="R111" n="0426b14"/>致非殊。乃即用而即体。即差别而为无差者也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0295b07"/><lb ed="R111" n="0426b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0295b0701">中下之流。观谛缘而自小。高上之士。御六度而成大。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0295b08"/><lb ed="R111" n="0426b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0295b0801">三乘渐次渡河。天台判在通教。若约时说。乃在生 <lb ed="X" n="0295b09"/><lb ed="R111" n="0426b17"/>熟二酥。约化仪说。乃属于渐。约不定。则<persName>如来</persName>不思 <lb ed="X" n="0295b10"/><lb ed="R111" n="0426b18"/>议力。一音演说。得解随機。约秘密。则<persName>如来</persName>或为此 <lb ed="X" n="0295b11"/><lb ed="R111" n="0427a01"/>人说四谛。或为彼人说因缘说六度等。彼此互不 <lb ed="X" n="0295b12"/><lb ed="R111" n="0427a02"/>相知。今文正明不定。故曰中下自小。高上成大。岂 <lb ed="X" n="0295b13"/><lb ed="R111" n="0427a03"/>非上中下乘在機。而不在<persName>佛</persName>乎。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0295b14"/><lb ed="R111" n="0427a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0295b1401">由是品类愚迷。无能自晓。或因说而悟解。故号声闻。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0295b15"/><lb ed="R111" n="0427a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0295b1501">此明下智得名之所自也。谓闻四谛声而悟道。故 <lb ed="X" n="0295b16"/><lb ed="R111" n="0427a06"/>号声闻。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0295b17"/><lb ed="R111" n="0427a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0295b1701">原其所修。四谛而为本行。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0295b18"/><lb ed="R111" n="0427a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0295b1801">此明下智修行之所本也。谓能知苦断集慕灭修 <lb ed="X" n="0295b19"/><lb ed="R111" n="0427a09"/>道故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0295b20"/><lb ed="R111" n="0427a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0295b2001">观无常而生恐。念空寂以求安。患六道之轮迴。恶三 <lb ed="X" n="0295b21"/><lb ed="R111" n="0427a11"/>界之生死。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0295b22"/><lb ed="R111" n="0427a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0295b2201">此明下智趣向之本志也。生死固无常。菩萨处之 <lb ed="X" n="0295b23"/><lb ed="R111" n="0427a13"/>而不畏。涅槃固安稳。菩萨慕之而未暇。以其有慈 <lb ed="X" n="0295b24"/><lb ed="R111" n="0427a14"/>悲大志故也。故于六道三界。处之怡然。声闻反是 <pb ed="X" xml:id="X63.1242.0295c" n="0295c"/> <lb ed="X" n="0295c01"/><lb ed="R111" n="0427a15"/>故于是。生恐恶患。寻乐求安。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0295c02"/><lb ed="R111" n="0427a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0295c0201">见苦常怀厌離。断集恒畏其生。证灭独契无为。修道 <lb ed="X" n="0295c03"/><lb ed="R111" n="0427a17"/>唯论自度。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0295c04"/><lb ed="R111" n="0427a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0295c0401">此明下智观四谛所以成声闻之故。盖四谛法门。 <lb ed="X" n="0295c05"/><lb ed="R111" n="0427b01"/>四教通用。唯观其根性进解何如。圆教亦观四谛。 <lb ed="X" n="0295c06"/><lb ed="R111" n="0427b02"/>彼何以独称无作。以其能解生死即涅槃。烦恼即 <lb ed="X" n="0295c07"/><lb ed="R111" n="0427b03"/>菩提等。唯此声闻则不然。如空中本自无<anchor xml:id="nkr_note_add_0295c0701" n="0295c0701"/><anchor xml:id="beg0295c0701" n="0295c0701"/>刺<anchor xml:id="end0295c0701"/>。彼故 <lb ed="X" n="0295c08"/><lb ed="R111" n="0427b04"/>见苦而常怀厌離以拔之。见集而恒畏其生以断 <lb ed="X" n="0295c09"/><lb ed="R111" n="0427b05"/>之。虚空亦本自无得。彼故慕灭而独契之。修道而 <lb ed="X" n="0295c10"/><lb ed="R111" n="0427b06"/>独度之。此其所以为下智也。然此但言藏教尔。通 <lb ed="X" n="0295c11"/><lb ed="R111" n="0427b07"/>教则非然。以其能解色即是空。非色灭空故也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0295c12"/><lb ed="R111" n="0427b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0295c1201">大誓之心未普。摄化之道无施。六和之敬空然。三界 <lb ed="X" n="0295c13"/><lb ed="R111" n="0427b09"/>之慈靡运。因乖万行。果阙圆常。六度未修。非小何类。 <lb ed="X" n="0295c14"/><lb ed="R111" n="0427b10"/>如是则声闻之道也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0295c15"/><lb ed="R111" n="0427b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0295c1501">大誓未普。从容与而言之也。若峻辞夺之。正当言 <lb ed="X" n="0295c16"/><lb ed="R111" n="0427b12"/>其不普。誓既不普。摄化何施。所谓如獐独跳。不顾 <lb ed="X" n="0295c17"/><lb ed="R111" n="0427b13"/>後群者也。六和敬者。石壁云。一同戒和敬。二同见 <lb ed="X" n="0295c18"/><lb ed="R111" n="0427b14"/>和敬。三同行和敬。四身慈和敬。五口慈和敬。六意 <lb ed="X" n="0295c19"/><lb ed="R111" n="0427b15"/>慈和敬。余曰。声闻非无六和之敬。第归之于空。然 <lb ed="X" n="0295c20"/><lb ed="R111" n="0427b16"/>而<anchor xml:id="nkr_note_add_0295c2001" n="0295c2001"/><anchor xml:id="beg0295c2001" n="0295c2001"/>己<anchor xml:id="end0295c2001"/>六和既空。慈悲不运。若菩萨欲圆万德之果。 <lb ed="X" n="0295c21"/><lb ed="R111" n="0427b17"/>须顺万行之因。声闻因行有乖。果德岂能不缺。六 <lb ed="X" n="0295c22"/><lb ed="R111" n="0427b18"/>度旷然不修。自非小乘何类。所以判入声闻乘也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0295c23"/><lb ed="R111" n="0428a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0295c2301">或有不因他说。自悟非常。偶缘散而体真。故名缘觉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0295c24"/><lb ed="R111" n="0428a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0295c2401">梵语辟支迦罗。此称独觉。亦称缘觉。不因他说。自 <pb ed="X" xml:id="X63.1242.0296a" n="0296a"/> <lb ed="X" n="0296a01"/><lb ed="R111" n="0428a03"/>悟无常。单言独觉也。偶缘散而体真。兼言缘觉也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0296a02"/><lb ed="R111" n="0428a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0296a0201">原其所习。十二因缘。而为本行。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0296a03"/><lb ed="R111" n="0428a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0296a0301">十二因缘有三种。三世。一期。一念下且言其三世。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0296a04"/><lb ed="R111" n="0428a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0296a0401">观无明而即空。达诸行而无作。二因既非其业。五果 <lb ed="X" n="0296a05"/><lb ed="R111" n="0428a07"/>之报何酬。爱取有以无疵。老死亦何所累。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0296a06"/><lb ed="R111" n="0428a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0296a0601">无明与行。过去二支因也。通教缘觉。能了烦恼即 <lb ed="X" n="0296a07"/><lb ed="R111" n="0428a09"/>空。结业无作。识。名色。六入。触。受。现在五支果也。因 <lb ed="X" n="0296a08"/><lb ed="R111" n="0428a10"/>既即空。果亦何得。故曰二因非业。五果何酬。爱。取。 <lb ed="X" n="0296a09"/><lb ed="R111" n="0428a11"/>有。三支现在因也。由有现在三支之因。故感未来 <lb ed="X" n="0296a10"/><lb ed="R111" n="0428a12"/>二支老死之果。爱取既<anchor xml:id="nkr_note_add_0296a1001" n="0296a1001"/><anchor xml:id="beg0296a1001" n="0296a1001"/>已<anchor xml:id="end0296a1001"/>无疵。老死故无所累。此 <lb ed="X" n="0296a11"/><lb ed="R111" n="0428a13"/>缘觉观因缘灭相。入道之法也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0296a12"/><lb ed="R111" n="0428a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0296a1201">故能翛然独脱。净处幽居。观物变而悟非常。睹秋零 <lb ed="X" n="0296a13"/><lb ed="R111" n="0428a15"/>而入真道。四仪庠序。摄心虑以恬愉。性好单栖。憩闲 <lb ed="X" n="0296a14"/><lb ed="R111" n="0428a16"/>林而自适。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0296a15"/><lb ed="R111" n="0428a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0296a1501">此明独觉。谓独宿孤峰。乐独善寂。观物变易。自悟 <lb ed="X" n="0296a16"/><lb ed="R111" n="0428a18"/>无生。如国王见落花而悟道。比丘听玔声而证真。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0296a17"/><lb ed="R111" n="0428b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0296a1701">不欣说法。现神力以化他。无<persName>佛</persName>之世出兴。作<persName>佛</persName>灯之 <lb ed="X" n="0296a18"/><lb ed="R111" n="0428b02"/>後<g ref="#CB08504">焰</g>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0296a19"/><lb ed="R111" n="0428b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0296a1901">初心菩萨。能说法而未能现通。缘觉独觉。能现通 <lb ed="X" n="0296a20"/><lb ed="R111" n="0428b04"/>而不能说法。唯<persName>佛</persName>与<persName>佛</persName>。乃兼有之。然而又有现通 <lb ed="X" n="0296a21"/><lb ed="R111" n="0428b05"/>不现通诸缘觉独觉。说法不说法诸缘觉独觉。亦 <lb ed="X" n="0296a22"/><lb ed="R111" n="0428b06"/>不得一准。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0296a23"/><lb ed="R111" n="0428b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0296a2301">身唯善寂。意玩淸虚。独宿孤峰。观物散灭。利他不普。 <lb ed="X" n="0296a24"/><lb ed="R111" n="0428b08"/>自益未圆。于下有勝。于上不足。两非其类。位取中乘。 <pb ed="X" xml:id="X63.1242.0296b" n="0296b"/> <lb ed="X" n="0296b01"/><lb ed="R111" n="0428b09"/>如此。辟支<persName>佛</persName>道也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0296b02"/><lb ed="R111" n="0428b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0296b0201">辟支取唯如鹿。亦能匡徒领众。第利他不普耳。自 <lb ed="X" n="0296b03"/><lb ed="R111" n="0428b11"/>益未圆。且约通教言之。辟支先侵正使。少侵习气 <lb ed="X" n="0296b04"/><lb ed="R111" n="0428b12"/>菩萨至果时。正习俱尽。以此二事。以定三人。今则 <lb ed="X" n="0296b05"/><lb ed="R111" n="0428b13"/>于下有勝。于上不足。在季孟之间。故号辟支迦罗。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0296b06"/><lb ed="R111" n="0428b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0296b0601">如其根性本明。元功宿著。学非博涉。解自先知。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0296b07"/><lb ed="R111" n="0428b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0296b0701">此明菩萨乘。皆由宿秉。积功纍德。不止一生。诚非 <lb ed="X" n="0296b08"/><lb ed="R111" n="0428b16"/>学聚问辨而来。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0296b09"/><lb ed="R111" n="0428b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0296b0901">心无所缘。而能利物。慈悲至大。爱见之所不拘。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0296b10"/><lb ed="R111" n="0428b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0296b1001">石壁云。有悲无智。爱见是生。有智无悲。堕二乘地。 <lb ed="X" n="0296b11"/><lb ed="R111" n="0429a01"/>今以忘機之智。导无缘之悲。所以为通教菩萨也。 <lb ed="X" n="0296b12"/><lb ed="R111" n="0429a02"/>金刚三昧经云。若化众生。不生于化。不生无化。其 <lb ed="X" n="0296b13"/><lb ed="R111" n="0429a03"/>化大焉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0296b14"/><lb ed="R111" n="0429a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0296b1401">终日度生。不见生之可度。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0296b15"/><lb ed="R111" n="0429a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0296b1501">金刚般若云。灭度一切众生。实无众生得灭度者。 <lb ed="X" n="0296b16"/><lb ed="R111" n="0429a06"/>此之谓也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0296b17"/><lb ed="R111" n="0429a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0296b1701">一异齐旨。解惑同源。人法俱空。故名菩萨。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0296b18"/><lb ed="R111" n="0429a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0296b1801">石壁云。一谓照真。异谓照俗。真俗虽异。妙旨不殊。 <lb ed="X" n="0296b19"/><lb ed="R111" n="0429a09"/>解惑例然。自利。则大智为首。<anchor xml:id="nkr_note_add_0296b1901" n="0296b1901"/><anchor xml:id="beg0296b1901" n="0296b1901"/>已<anchor xml:id="end0296b1901"/>证二空。利他。则大 <lb ed="X" n="0296b20"/><lb ed="R111" n="0429a10"/>悲为先。长遊六趣。悲智俱运。故号菩提萨埵焉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0296b21"/><lb ed="R111" n="0429a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0296b2101">原其所修。六度而为正因。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0296b22"/><lb ed="R111" n="0429a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0296b2201">藏通菩萨。皆修六度。应以事理二种别之。今正言 <lb ed="X" n="0296b23"/><lb ed="R111" n="0429a13"/>修理六度也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0296b24"/><lb ed="R111" n="0429a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0296b2401">行施。则尽命倾财。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X63.1242.0296c" n="0296c"/> <lb ed="X" n="0296c01"/><lb ed="R111" n="0429a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0296c0101">身命财。三者俱施。如此行檀。修三坚法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0296c02"/><lb ed="R111" n="0429a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0296c0201">持戒。则吉罗无犯。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0296c03"/><lb ed="R111" n="0429a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0296c0301">七聚净戒。虽最小者。为突吉罗。而亦无犯。况其大 <lb ed="X" n="0296c04"/><lb ed="R111" n="0429a18"/>者乎。又应云。性重讥嫌。二皆无犯。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0296c05"/><lb ed="R111" n="0429b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0296c0501">忍辱。则深明非我。割截何伤。安耐毁誉。八风不动。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0296c06"/><lb ed="R111" n="0429b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0296c0601">经云。我于往昔。节节肢解。若有我相人相众生相 <lb ed="X" n="0296c07"/><lb ed="R111" n="0429b03"/>寿者相。应生嗔恨。石壁云。良由四相即空。顺违无 <lb ed="X" n="0296c08"/><lb ed="R111" n="0429b04"/>地。称法成想。故曰深明。八风者。利衰毁誉。称讥苦 <lb ed="X" n="0296c09"/><lb ed="R111" n="0429b05"/>乐。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0296c10"/><lb ed="R111" n="0429b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0296c1001">精进。则勤求至道。如救头燃。自行化他。刹那之顷无 <lb ed="X" n="0296c11"/><lb ed="R111" n="0429b07"/>间。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0296c12"/><lb ed="R111" n="0429b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0296c1201">精则不杂。进则不退。不杂不退。以求大道。如救头 <lb ed="X" n="0296c13"/><lb ed="R111" n="0429b09"/>然之急。如丧考妣之哀。二利兼行。虽刹那亦无少 <lb ed="X" n="0296c14"/><lb ed="R111" n="0429b10"/>间。如是可谓真精进也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0296c15"/><lb ed="R111" n="0429b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0296c1501">禅那。则身心寂泊。安般希微。住寂定以自资。运四仪 <lb ed="X" n="0296c16"/><lb ed="R111" n="0429b12"/>而利物。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0296c17"/><lb ed="R111" n="0429b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0296c1701">入定之法。宜调身调息调心。入则调粗而至细。出 <lb ed="X" n="0296c18"/><lb ed="R111" n="0429b14"/>则调细以出粗。住则三事以均调。所谓入出住百 <lb ed="X" n="0296c19"/><lb ed="R111" n="0429b15"/>千三昧是也。梵语安那般那。此云遣来遣去。即调 <lb ed="X" n="0296c20"/><lb ed="R111" n="0429b16"/>息之方也。谓菩萨住则修寂。定以自资。出则运四 <lb ed="X" n="0296c21"/><lb ed="R111" n="0429b17"/>仪而利物。莫非自他兼利之事也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0296c22"/><lb ed="R111" n="0429b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0296c2201">智慧。则了知缘起。自性无生。万法皆如。真源至寂。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0296c23"/><lb ed="R111" n="0430a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0296c2301">中论云。因缘所生法。我说即是空。岂非自性无生 <lb ed="X" n="0296c24"/><lb ed="R111" n="0430a02"/>乎。以此充扩一切。则万法皆如。而真源至寂矣。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X63.1242.0297a" n="0297a"/> <lb ed="X" n="0297a01"/><lb ed="R111" n="0430a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0297a0101">虽知烦恼无可捨。菩提无可取。而能不证无为。度生 <lb ed="X" n="0297a02"/><lb ed="R111" n="0430a04"/>长劫。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0297a03"/><lb ed="R111" n="0430a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0297a0301">前明菩萨能达假而即空。今则能从空而出假。于 <lb ed="X" n="0297a04"/><lb ed="R111" n="0430a06"/>无可捨中。吾故捨之。无可求中。吾故求之。不证无 <lb ed="X" n="0297a05"/><lb ed="R111" n="0430a07"/>为。度生长劫。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0297a06"/><lb ed="R111" n="0430a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0297a0601">廣修万行。等观群方。下及谛缘。上该不共。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0297a07"/><lb ed="R111" n="0430a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0297a0701">般若有共不共。共则三人同修。即下及谛缘等观。 <lb ed="X" n="0297a08"/><lb ed="R111" n="0430a10"/>通理不共。则独菩萨法。非但六度有别。亦乃道观 <lb ed="X" n="0297a09"/><lb ed="R111" n="0430a11"/>双流。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0297a10"/><lb ed="R111" n="0430a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0297a1001">大誓之心普被。四摄之道通收。总三界以为家。括四 <lb ed="X" n="0297a11"/><lb ed="R111" n="0430a13"/>生而为子。悲智双运。福慧两严。超越二乘。独居其上。 <lb ed="X" n="0297a12"/><lb ed="R111" n="0430a14"/>如是则大乘之道也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0297a13"/><lb ed="R111" n="0430a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0297a1301">此赞菩萨其心普。其行通。其家大。其子多。而悲智 <lb ed="X" n="0297a14"/><lb ed="R111" n="0430a16"/>双运。福慧两严。故能超越居上。以成大乘之道也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0297a15"/><lb ed="R111" n="0430a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0297a1501">是以一真之理。逐根性以阶差。取益随機。三乘之唱 <lb ed="X" n="0297a16"/><lb ed="R111" n="0430a18"/>备矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0297a17"/><lb ed="R111" n="0430b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0297a1701">理本无差。教随機异。谛缘度法。唱为三乘。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0297a18"/><lb ed="R111" n="0430b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0297a1801">然而至理虚元。穷微绝妙。尙非其一。何是于三。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0297a19"/><lb ed="R111" n="0430b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0297a1901">此下示一而为三。三本是一。先明一本非一。令其 <lb ed="X" n="0297a20"/><lb ed="R111" n="0430b04"/>于三忘三。忘三。则会归于一。归一。则一与俱忘。方 <lb ed="X" n="0297a21"/><lb ed="R111" n="0430b05"/>契虚元绝妙之旨。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0297a22"/><lb ed="R111" n="0430b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0297a2201">不三之三而言三。不一之一而言一。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0297a23"/><lb ed="R111" n="0430b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0297a2301">欲使忘三。先须了其不三。欲使忘一。先须了其不 <lb ed="X" n="0297a24"/><lb ed="R111" n="0430b08"/>一。是则不三之三则可忘。不一之一则可泯也。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X63.1242.0297b" n="0297b"/> <lb ed="X" n="0297b01"/><lb ed="R111" n="0430b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0297b0101">一三非三尙不三。三一之一亦何一。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0297b02"/><lb ed="R111" n="0430b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0297b0201">即一之三。则三即一。故三非三。三非三故。尙不三 <lb ed="X" n="0297b03"/><lb ed="R111" n="0430b11"/>即三之一。则一即三故。一非一。一非一故。一何一。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0297b04"/><lb ed="R111" n="0430b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0297b0401">一不一。自非三。三不三。自非一。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0297b05"/><lb ed="R111" n="0430b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0297b0501">一尙不一。则三本非三。故自非三。三尙不三。则一 <lb ed="X" n="0297b06"/><lb ed="R111" n="0430b14"/>本非一。故自非一。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0297b07"/><lb ed="R111" n="0430b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0297b0701">非一一非。三不留。非三三非。一不立。不立之一。本无 <lb ed="X" n="0297b08"/><lb ed="R111" n="0430b16"/>三。不留之三。本无一。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0297b09"/><lb ed="R111" n="0430b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0297b0901">夫三因一立。一既非一。而三岂留。一因三会。三即 <lb ed="X" n="0297b10"/><lb ed="R111" n="0430b18"/>非三。而一岂立。不立之一一既空。又何有于三。故 <lb ed="X" n="0297b11"/><lb ed="R111" n="0431a01"/>本无三。不留之三三既无。又何有于一。故本无一。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0297b12"/><lb ed="R111" n="0431a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0297b1201">一三本无。无亦无。无无。无本。故绝妙。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0297b13"/><lb ed="R111" n="0431a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0297b1301">一三虽无。若存于无。无则非妙。故即此无。而亦无 <lb ed="X" n="0297b14"/><lb ed="R111" n="0431a04"/>之。苟无其无。则无有一三之根本。方能臻于至理 <lb ed="X" n="0297b15"/><lb ed="R111" n="0431a05"/>虚元。穷微绝妙之体。言绝妙者。绝一三有无形对 <lb ed="X" n="0297b16"/><lb ed="R111" n="0431a06"/>之粗迹也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0297b17"/><lb ed="R111" n="0431a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0297b1701">如是。则一何所分。三何所合。合分自于人耳。何理异 <lb ed="X" n="0297b18"/><lb ed="R111" n="0431a08"/>于言哉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0297b19"/><lb ed="R111" n="0431a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0297b1901">能如此知。则一自住一。元不分三。三自住三。三不 <lb ed="X" n="0297b20"/><lb ed="R111" n="0431a10"/>合一。今言始从一理。而分为三乘。未合三乘。而归 <lb ed="X" n="0297b21"/><lb ed="R111" n="0431a11"/>于一理者。乃从三乘之機。而自分自合耳。三乘所 <lb ed="X" n="0297b22"/><lb ed="R111" n="0431a12"/>证之理。岂为人分之果异。合之果同哉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0297b23"/><lb ed="R111" n="0431a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0297b2301">譬夫三兽渡河。河一寧从兽合。复何独河非兽合。亦 <lb ed="X" n="0297b24"/><lb ed="R111" n="0431a14"/>乃兽不河分。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X63.1242.0297c" n="0297c"/> <lb ed="X" n="0297c01"/><lb ed="R111" n="0431a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0297c0101">涅槃经。明三兽渡河。谓象马兔也。兔浮水面。马才 <lb ed="X" n="0297c02"/><lb ed="R111" n="0431a16"/>没身。象直到底。以喩通教三人。破惑证真。浅深有 <lb ed="X" n="0297c03"/><lb ed="R111" n="0431a17"/>异。然而兽不同。而河自合一。河之一。寧从兽而方 <lb ed="X" n="0297c04"/><lb ed="R111" n="0431a18"/>一哉。以喩理原自一。非从人合而後一也。即兽自 <lb ed="X" n="0297c05"/><lb ed="R111" n="0431b01"/>异。而河元不分。以喩人虽三。而理不为之三也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0297c06"/><lb ed="R111" n="0431b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0297c0601">河尙不成三河。岂得以河而合兽。兽尙不成一兽。岂 <lb ed="X" n="0297c07"/><lb ed="R111" n="0431b03"/>得以兽而三河。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0297c08"/><lb ed="R111" n="0431b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0297c0801">河只是一。岂得以一河而合三兽。喩理本不异。岂 <lb ed="X" n="0297c09"/><lb ed="R111" n="0431b05"/>得以理而合三乘。兽本是三。岂得以三兽而成三 <lb ed="X" n="0297c10"/><lb ed="R111" n="0431b06"/>河。喩機本为三。岂得以三乘而为三理。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0297c11"/><lb ed="R111" n="0431b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0297c1101">河非兽而何三。兽非河而何一。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0297c12"/><lb ed="R111" n="0431b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0297c1201">石壁云。理不是機。自一。機不是理。恒三。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0297c13"/><lb ed="R111" n="0431b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0297c1301">一河独包三兽。而河未曾三。三兽共履一河。而兽未 <lb ed="X" n="0297c14"/><lb ed="R111" n="0431b10"/>尝一。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0297c15"/><lb ed="R111" n="0431b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0297c1501">喩一理以应三機。而理不为機以成三。三機共观 <lb ed="X" n="0297c16"/><lb ed="R111" n="0431b12"/>一理。而機不为理以为一。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0297c17"/><lb ed="R111" n="0431b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0297c1701">兽之非一。明其足有长短。河之不三。知其水无深浅。 <lb ed="X" n="0297c18"/><lb ed="R111" n="0431b14"/>水无深浅。譬法之无差。足有短长。类智之有明昧。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0297c19"/><lb ed="R111" n="0431b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0297c1901">以法合喩。可知。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0297c20"/><lb ed="R111" n="0431b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0297c2001">如是。则法本无三。而人自三耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0297c21"/><lb ed="R111" n="0431b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0297c2101">结文亦可知。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0297c22"/><lb ed="R111" n="0431b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0297c2201">今之三乘之初。四谛最标其首。法之既以无差。四谛 <lb ed="X" n="0297c23"/><lb ed="R111" n="0432a01"/>亦何非大。而言声闻同观之位。居其小者哉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0297c24"/><lb ed="R111" n="0432a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0297c2401">四谛通三乘。亦通四教。十二因缘。则廣说四谛。六 <pb ed="X" xml:id="X63.1242.0298a" n="0298a"/> <lb ed="X" n="0298a01"/><lb ed="R111" n="0432a03"/>度。则擧道灭以该苦集。義通四教。略如前註。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0298a02"/><lb ed="R111" n="0432a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0298a0201">是知谛似于河。人之若兽。声闻最劣。与兔为俦。虽复 <lb ed="X" n="0298a03"/><lb ed="R111" n="0432a05"/>奔波。寧穷浪底。未能知其深极。位自居卑。何必观谛 <lb ed="X" n="0298a04"/><lb ed="R111" n="0432a06"/>之流。一槪同其成小。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0298a05"/><lb ed="R111" n="0432a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0298a0501">石壁云。下智不深。观之自小。上根所造。寧同小哉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0298a06"/><lb ed="R111" n="0432a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0298a0601">如其智照高明。量齐香象。则可以穷源尽际。焕然成 <lb ed="X" n="0298a07"/><lb ed="R111" n="0432a09"/>大矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0298a08"/><lb ed="R111" n="0432a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0298a0801">智照高明。则能观之智大。量齐香象。则所阶之位 <lb ed="X" n="0298a09"/><lb ed="R111" n="0432a11"/>优。穷源极际。则所证之理深。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0298a10"/><lb ed="R111" n="0432a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0298a1001">故知下智观者。得声闻果。中智观者。得缘觉果。上智 <lb ed="X" n="0298a11"/><lb ed="R111" n="0432a13"/>观者。得菩萨果。明宗皎然。岂容图度者矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0298a12"/><lb ed="R111" n="0432a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0298a1201">涅槃云。下智观者。得声闻菩提。乃至上上智观。得 <lb ed="X" n="0298a13"/><lb ed="R111" n="0432a15"/><persName>佛</persName>菩提。今论三乘。故不言上上也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0298a14"/><lb ed="R111" n="0432a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0298a1401">是以声闻见苦而断集。缘觉悟集散而观離。菩萨了 <lb ed="X" n="0298a15"/><lb ed="R111" n="0432a17"/>达真源。知集本无和合。三人同见四谛。证果之所差 <lb ed="X" n="0298a16"/><lb ed="R111" n="0432a18"/>殊。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0298a17"/><lb ed="R111" n="0432b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0298a1701">只一四谛。三乘所观不同。以乘三种智慧。声闻以 <lb ed="X" n="0298a18"/><lb ed="R111" n="0432b02"/>苦谛为先。知苦而断集。缘觉观集谛为先。悟集散 <lb ed="X" n="0298a19"/><lb ed="R111" n="0432b03"/>而观空。菩萨以灭谛为首。了达真源。集无和合。四 <lb ed="X" n="0298a20"/><lb ed="R111" n="0432b04"/>谛同。而证果异也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0298a21"/><lb ed="R111" n="0432b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0298a2101">良由观有浅深。对照明其高下耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0298a22"/><lb ed="R111" n="0432b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0298a2201">以浅深之观。对照四谛以明高下。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0298a23"/><lb ed="R111" n="0432b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0298a2301">是以下乘行下。中上之所未修。上乘行上。而修中下。 <lb ed="X" n="0298a24"/><lb ed="R111" n="0432b08"/>中行中下。不修于上。上中下之在人。非谛令其大小 <pb ed="X" xml:id="X63.1242.0298b" n="0298b"/> <lb ed="X" n="0298b01"/><lb ed="R111" n="0432b09"/>耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0298b02"/><lb ed="R111" n="0432b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0298b0201">明三乘之修。有正有兼。上正修上。兼修中下。中正 <lb ed="X" n="0298b03"/><lb ed="R111" n="0432b11"/>修中。兼修乎下。下根唯能修下。而不能修中上也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0298b04"/><lb ed="R111" n="0432b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0298b0401">然三乘虽殊。同归出苦之要。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0298b05"/><lb ed="R111" n="0432b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0298b0501">共破见思之缚。皆出分段生死。不以观有明昧。而 <lb ed="X" n="0298b06"/><lb ed="R111" n="0432b14"/>脱苦亦有优劣也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0298b07"/><lb ed="R111" n="0432b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0298b0701">声闻虽小。见爱之惑<anchor xml:id="nkr_note_add_0298b0701" n="0298b0701"/><anchor xml:id="beg0298b0701" n="0298b0701"/>已<anchor xml:id="end0298b0701"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0298b0702" n="0298b0702"/><anchor xml:id="beg0298b0702" n="0298b0702"/>祛<anchor xml:id="end0298b0702"/>。故于三界无忧。分段之形 <lb ed="X" n="0298b08"/><lb ed="R111" n="0432b16"/>灭矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0298b09"/><lb ed="R111" n="0432b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0298b0901">此去略明声闻功德。兼判顿渐地位。以寓劝修之 <lb ed="X" n="0298b10"/><lb ed="R111" n="0432b18"/>意。今此先明声闻<anchor xml:id="nkr_note_add_0298b1001" n="0298b1001"/><anchor xml:id="beg0298b1001" n="0298b1001"/>已<anchor xml:id="end0298b1001"/>得断惑出苦。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0298b11"/><lb ed="R111" n="0433a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0298b1101">三明照耀开朗。八万之劫现前。六通纵任无为。山壁 <lb ed="X" n="0298b12"/><lb ed="R111" n="0433a02"/>遊之直渡。时复空中行住。或坐卧之安然。泛沼则轻 <lb ed="X" n="0298b13"/><lb ed="R111" n="0433a03"/>若鸿毛。涉地则犹如履水。九定之功满足。十八之变 <lb ed="X" n="0298b14"/><lb ed="R111" n="0433a04"/>随心。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0298b15"/><lb ed="R111" n="0433a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0298b1501">此明功德圆满也。三明照耀等。言三明六通悉皆 <lb ed="X" n="0298b16"/><lb ed="R111" n="0433a06"/>具足也。九定等。言此神通由禅定之所发也。九定 <lb ed="X" n="0298b17"/><lb ed="R111" n="0433a07"/>十八变备如法数。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0298b18"/><lb ed="R111" n="0433a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0298b1801">然三藏之<persName>佛</persName>。望六根淸净位。有齐有劣。同除四住。此 <lb ed="X" n="0298b19"/><lb ed="R111" n="0433a09"/>处为齐。若伏无明。三藏则劣。<persName>佛</persName>尙为劣。二乘可知。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0298b20"/><lb ed="R111" n="0433a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0298b2001">文出法花元義。彼判四教。皆有果头之<persName>佛</persName>。若论断 <lb ed="X" n="0298b21"/><lb ed="R111" n="0433a11"/>伏修证。阶位天渊。所谓边方未静。借职则高。论爵 <lb ed="X" n="0298b22"/><lb ed="R111" n="0433a12"/>定勋。其位实下。故约三藏果<persName>佛</persName>。与圆教七信位人。 <lb ed="X" n="0298b23"/><lb ed="R111" n="0433a13"/>定其优劣。故曰同除四住。此处为齐。若伏无明。三 <lb ed="X" n="0298b24"/><lb ed="R111" n="0433a14"/>藏则劣。以三藏人。不知有根本无明。况能伏断。故 <pb ed="X" xml:id="X63.1242.0298c" n="0298c"/> <lb ed="X" n="0298c01"/><lb ed="R111" n="0433a15"/>此六根淸净人为劣也。昔五代钱忠懿王。读至此 <lb ed="X" n="0298c02"/><lb ed="R111" n="0433a16"/>不知其義。问天台韶国师。师曰。此是天台教義。当 <lb ed="X" n="0298c03"/><lb ed="R111" n="0433a17"/>问螺溪羲寂法师。师为之释疑竟。备言天台教藏。 <lb ed="X" n="0298c04"/><lb ed="R111" n="0433a18"/>此方兵燹毁灭。唯海东诸国完备。王为遣使。赍币 <lb ed="X" n="0298c05"/><lb ed="R111" n="0433b01"/>往聘高丽日本。遗文复还。後世获睹教观全文。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0298c06"/><lb ed="R111" n="0433b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0298c0601">望上断伏虽殊。于下迷悟有隔。如是则二乘何咎。而 <lb ed="X" n="0298c07"/><lb ed="R111" n="0433b03"/>欲不修者乎。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0298c08"/><lb ed="R111" n="0433b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0298c0801">此寓劝修。故以望上虽殊于圆。于下犹勝于迷。以 <lb ed="X" n="0298c09"/><lb ed="R111" n="0433b05"/>为发端。故曰。如是则二乘之法何咎。而欲不修。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0298c10"/><lb ed="R111" n="0433b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0298c1001"><persName>如来</persName>为对大根。引归宝所。令修种智。同契圆伊。或毁 <lb ed="X" n="0298c11"/><lb ed="R111" n="0433b07"/>或誉。抑扬当时耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0298c12"/><lb ed="R111" n="0433b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0298c1201">此释或者之疑。疑者曰。若声闻之行当修。何故如 <lb ed="X" n="0298c13"/><lb ed="R111" n="0433b09"/>来于大乘经。种种诃斥以为焦败。不成法器。故释 <lb ed="X" n="0298c14"/><lb ed="R111" n="0433b10"/>之曰。<persName>如来</persName>说法。见大機而为小障。令大不发故。或 <lb ed="X" n="0298c15"/><lb ed="R111" n="0433b11"/>抑小以扬大。抑偏以誉圆。而作此说。然而闻之获 <lb ed="X" n="0298c16"/><lb ed="R111" n="0433b12"/>益。事匪徒然。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0298c17"/><lb ed="R111" n="0433b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0298c1701">凡夫不了。预畏被诃。寧知见爱尙存。去二乘而甚远。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0298c18"/><lb ed="R111" n="0433b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0298c1801"><persName>如来</persName>说法。各有时用。见大機。则诃小以扬大。见小 <lb ed="X" n="0298c19"/><lb ed="R111" n="0433b15"/>機。则赞小而毁妄。凡夫不了此意。未修预畏被诃。 <lb ed="X" n="0298c20"/><lb ed="R111" n="0433b16"/>岂知二乘之法。乃泻爱见之黄龙汤。可以为圆修 <lb ed="X" n="0298c21"/><lb ed="R111" n="0433b17"/>助道。其若不服。守病而死。谁之过欤。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0298c22"/><lb ed="R111" n="0433b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0298c2201">虽复言其修道惑使诸所不<anchor xml:id="nkr_note_add_0298c2201" n="0298c2201"/><anchor xml:id="beg0298c2201" n="0298c2201"/>祛<anchor xml:id="end0298c2201"/>。非唯身口未端。亦乃 <lb ed="X" n="0298c23"/><lb ed="R111" n="0434a01"/>心由谄曲。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0298c24"/><lb ed="R111" n="0434a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0298c2401">凡夫之人。徒言修道。惑使不驱。则身口何由而端。 <pb ed="X" xml:id="X63.1242.0299a" n="0299a"/> <lb ed="X" n="0299a01"/><lb ed="R111" n="0434a03"/>心路何由而直。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0299a02"/><lb ed="R111" n="0434a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0299a0201">见生自意。解背真诠。圣教之所不依。明师未曾承受。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0299a03"/><lb ed="R111" n="0434a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0299a0301">圣教不依。所以解背真诠。明师未承。所以见生自 <lb ed="X" n="0299a04"/><lb ed="R111" n="0434a06"/>意。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0299a05"/><lb ed="R111" n="0434a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0299a0501">根缘非唯夙习。见解未预生知。而能世智辩聪。谈论 <lb ed="X" n="0299a06"/><lb ed="R111" n="0434a08"/>以之终日。时复牵于经语。曲会私情。纵邪说以诳愚 <lb ed="X" n="0299a07"/><lb ed="R111" n="0434a09"/>人。撥因果而排罪福。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0299a08"/><lb ed="R111" n="0434a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0299a0801">世有一等善无夙殖。解不生知。假辨聪而谈论风 <lb ed="X" n="0299a09"/><lb ed="R111" n="0434a11"/>生。援经论而傍通曲会。不过诳惑愚聋。撥无因果。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0299a10"/><lb ed="R111" n="0434a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0299a1001">顺情则嬉怡生爱。违意则<g ref="#CB05540">𢛨</g><g ref="#CB05543">𢥃</g>怀嗔。三受之状固然。 <lb ed="X" n="0299a11"/><lb ed="R111" n="0434a13"/>称位乃俦菩萨<note place="inline"><g ref="#CB05540">𢛨</g><g ref="#CB05543">𢥃</g>中心不快貌</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0299a12"/><lb ed="R111" n="0434a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0299a1201">上既以解验其邪正。今复以行而测其圣凡。顺之 <lb ed="X" n="0299a13"/><lb ed="R111" n="0434a15"/>则喜。逆之则嗔。居然凡夫三受。胡以菩萨自称。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0299a14"/><lb ed="R111" n="0434a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0299a1401">初篇之非未免。过人之衅又萦。大乘之所不修。而复 <lb ed="X" n="0299a15"/><lb ed="R111" n="0434a17"/>讥于小学。恣一时之强口。谤说之患铿然。三涂苦轮 <lb ed="X" n="0299a16"/><lb ed="R111" n="0434a18"/>报之长劫。哀哉。吁哉。言及怆然悲酸矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0299a17"/><lb ed="R111" n="0434b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0299a1701">初篇。四重也。过人之衅又萦。言此人之衅隙绕身 <lb ed="X" n="0299a18"/><lb ed="R111" n="0434b02"/>而多也。大既不修。又讥于小。恣强口而谤说。婴长 <lb ed="X" n="0299a19"/><lb ed="R111" n="0434b03"/>劫之苦轮。诚可哀哉。兴言实怆。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0299a20"/><lb ed="R111" n="0434b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0299a2001">然而达性之人。对境弥加其照。忘心之士。相善不涉 <lb ed="X" n="0299a21"/><lb ed="R111" n="0434b05"/>其怀。况乎三业之邪非。寧有历心于尘滴。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0299a22"/><lb ed="R111" n="0434b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0299a2201">达性而修。对境无非心性。弥照性以成修。忘心而 <lb ed="X" n="0299a23"/><lb ed="R111" n="0434b07"/>见。逢缘何莫真如。愈达如而忘善。邪非何有。尘滴 <lb ed="X" n="0299a24"/><lb ed="R111" n="0434b08"/>何沾。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X63.1242.0299b" n="0299b"/> <lb ed="X" n="0299b01"/><lb ed="R111" n="0434b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0299b0101">是以鉴元之侣。净三受于心源。涤秽之流。扫七支于 <lb ed="X" n="0299b02"/><lb ed="R111" n="0434b10"/>身口。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0299b03"/><lb ed="R111" n="0434b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0299b0301">三受不净。则元无以鉴。七支不扫。则奚以涤。所贵 <lb ed="X" n="0299b04"/><lb ed="R111" n="0434b12"/>乎道者。唯是以为快也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0299b05"/><lb ed="R111" n="0434b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0299b0501">无情罔侵尘业。有识无恼蜎螟。幽<g ref="#CB00589">涧</g>未足比其淸。飞 <lb ed="X" n="0299b06"/><lb ed="R111" n="0434b14"/>雪无以方其素。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0299b07"/><lb ed="R111" n="0434b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0299b0701">能净三受。能扫七支。无情自不犯偷盗。有情自不 <lb ed="X" n="0299b08"/><lb ed="R111" n="0434b16"/>犯婬杀。楞严云。心尙不缘色香味触。身三口四。生 <lb ed="X" n="0299b09"/><lb ed="R111" n="0434b17"/>必无因。淸素之怀。不可雲喩。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0299b10"/><lb ed="R111" n="0434b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0299b1001">养德若羽群扬翅。望星月以穷高。弃恶若鳞众惊钩。 <lb ed="X" n="0299b11"/><lb ed="R111" n="0435a01"/>投江瀛而尽底。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0299b12"/><lb ed="R111" n="0435a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0299b1201">石壁云。养德似鸟冲虚。弥高智路。弃恶如鱼避钩。 <lb ed="X" n="0299b13"/><lb ed="R111" n="0435a03"/>谨愼行门。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0299b14"/><lb ed="R111" n="0435a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0299b1401">元曦惭其照远。上界恧以缘消。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0299b15"/><lb ed="R111" n="0435a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0299b1501">石壁云。智照高远。量越元曦。三有缘消。功逾上界。 <lb ed="X" n="0299b16"/><lb ed="R111" n="0435a06"/>解行如此。无以加焉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0299b17"/><lb ed="R111" n="0435a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0299b1701">境智合以圆虚。定慧均而等妙。桑田改而心无易。海 <lb ed="X" n="0299b18"/><lb ed="R111" n="0435a08"/>嶽迁而志不移。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0299b19"/><lb ed="R111" n="0435a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0299b1901">道如在己。世间相常。山海任其变更。心志岂随物 <lb ed="X" n="0299b20"/><lb ed="R111" n="0435a10"/>转。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0299b21"/><lb ed="R111" n="0435a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0299b2101">而能处愦非喧。凝神挺照。心源明净。慧解无方。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0299b22"/><lb ed="R111" n="0435a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0299b2201">石壁云。极耳目于视听。声色所不能制者。岂不以 <lb ed="X" n="0299b23"/><lb ed="R111" n="0435a13"/>其即万物之自虚。故物不能累其神明也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0299b24"/><lb ed="R111" n="0435a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0299b2401">观法性而达真如。鉴金文而依了義。如是则一念之 <pb ed="X" xml:id="X63.1242.0299c" n="0299c"/> <lb ed="X" n="0299c01"/><lb ed="R111" n="0435a15"/>中。何法门而不具。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0299c02"/><lb ed="R111" n="0435a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0299c0201">圆修之人。内自观性。外合了義。一念性具。何法不 <lb ed="X" n="0299c03"/><lb ed="R111" n="0435a17"/>该。故能达修善修恶。即性善性恶。心性融通。无法 <lb ed="X" n="0299c04"/><lb ed="R111" n="0435a18"/>不具。可谓圆顿了義之人也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0299c05"/><lb ed="R111" n="0435b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0299c0501">如其妙慧未彰。心无准的。解非契理行阙超尘。乖法 <lb ed="X" n="0299c06"/><lb ed="R111" n="0435b02"/>性而顺常情。背圆诠而执权说。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0299c07"/><lb ed="R111" n="0435b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0299c0701">凡事圆修。先须开悟妙慧。如善射者。筈筈相拄。无 <lb ed="X" n="0299c08"/><lb ed="R111" n="0435b04"/>不中的。心心相照。无不越尘。盖照性而智自明。智 <lb ed="X" n="0299c09"/><lb ed="R111" n="0435b05"/>明而尘自越。其或不然。以无法身与般若。胡能致 <lb ed="X" n="0299c10"/><lb ed="R111" n="0435b06"/>解脱之神效哉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0299c11"/><lb ed="R111" n="0435b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0299c1101">如是。则次第随機。对根源而设教矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0299c12"/><lb ed="R111" n="0435b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0299c1201">结成<persName>佛</persName>说。三乘渐教之所以。如其圆解圆行。则不 <lb ed="X" n="0299c13"/><lb ed="R111" n="0435b09"/>须此。若解非契理。行阙超尘。乖性顺情。背圆执偏。 <lb ed="X" n="0299c14"/><lb ed="R111" n="0435b10"/><persName>如来</persName>不得不随機对根说三乘之教矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0299c15"/><lb ed="R111" n="0435b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0299c1501">是以叙其纲纪。委悉馀所未明。深浅宗途。略言其趣。 <lb ed="X" n="0299c16"/><lb ed="R111" n="0435b12"/>三乘之学。影响知其分位耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0299c17"/><lb ed="R111" n="0435b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0299c1701">三乘法门。关繫实繁。若欲委知。须寻元文。大部今 <lb ed="X" n="0299c18"/><lb ed="R111" n="0435b14"/>且略言纲纪。令初学知其分位耳。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0299c19"/><lb ed="R111" n="0435b15"/> <lb ed="X" n="0299c20"/><lb ed="R111" n="0435b16"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>永嘉禅宗集註卷上</cb:jhead></cb:juan> </body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0281b1201" to="#end0281b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0281c1501" to="#end0281c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0282a0201" to="#end0282a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0282b1201" to="#end0282b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">永嘉禅宗集</lem><rdg wit="#wit.orig"><space quantity="0"/></rdg></app> <app from="#beg0282c1801" to="#end0282c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">谥</lem><rdg wit="#wit.orig">谥</rdg></app> <app from="#beg0283a2401" to="#end0283a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0284a2001" to="#end0284a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0284b2101" to="#end0284b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">己</rdg></app> <app from="#beg0284b2201" to="#end0284b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">己</rdg></app> <app from="#beg0284b2301" to="#end0284b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0285a0801" to="#end0285a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0285a1001" to="#end0285a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0285a1101" to="#end0285a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0285a2401" to="#end0285a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0285b1201" to="#end0285b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">狘</lem><rdg wit="#wit.orig">狨</rdg></app> <app from="#beg0286a0201" to="#end0286a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0286a0501" to="#end0286a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">己</rdg></app> <app from="#beg0286a1301" to="#end0286a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">己</rdg></app> <app from="#beg0286a1701" to="#end0286a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0286a1702" to="#end0286a1702"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0286b1701" to="#end0286b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0286b2101" to="#end0286b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0286c0401" to="#end0286c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0286c0801" to="#end0286c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0286c2201" to="#end0286c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0287b1701" to="#end0287b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0287c1601" to="#end0287c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">圮</lem><rdg wit="#wit.orig"><g ref="#CB04395">圮</g></rdg></app> <app from="#beg0288b2101" to="#end0288b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0288b2301" to="#end0288b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0288c1501" to="#end0288c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0288c2301" to="#end0288c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0288c2401" to="#end0288c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0289c0101" to="#end0289c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0289c2301" to="#end0289c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0290a1501" to="#end0290a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0290a1601" to="#end0290a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0290b2401" to="#end0290b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">问</lem><rdg wit="#wit.orig">间</rdg></app> <app from="#beg0290c1501" to="#end0290c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0290c2401" to="#end0290c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0291a0201" to="#end0291a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0291a1101" to="#end0291a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0291b0101" to="#end0291b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">铜柱<note type="cf1">T48n2013_p0388b29</note><note type="cf2">X61n1162_p0570a15-16</note><note type="cf3">X63n1242_p0291b06</note></lem><rdg wit="#wit.orig">柱铜</rdg></app> <app from="#beg0291c0101" to="#end0291c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0291c0201" to="#end0291c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0291c0202" to="#end0291c0202"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0291c1901" to="#end0291c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0292a1101" to="#end0292a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0293b1001" to="#end0293b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0293c1501" to="#end0293c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0294b1901" to="#end0294b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0294c1601" to="#end0294c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0295a0401" to="#end0295a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0295c0701" to="#end0295c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">刺</lem><rdg wit="#wit.orig">剌</rdg></app> <app from="#beg0295c2001" to="#end0295c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0296a1001" to="#end0296a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0296b1901" to="#end0296b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0298b0701" to="#end0298b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0298b0702" to="#end0298b0702"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">祛</lem><rdg wit="#wit.orig">祛</rdg></app> <app from="#beg0298b1001" to="#end0298b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0298c2201" to="#end0298c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">祛</lem><rdg wit="#wit.orig">祛</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="xuzang-notes"> <head>卍续藏 挍注</head> <p> <note n="0283001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0283001">□疑因</note> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0281b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0281b1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0281c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0281c1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0282a0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0282a0201">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0282b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0282b1201">永嘉禅宗集【CB】，［－］【卍续】</note> <note n="0282c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0282c1801">谥【CB】，谥【卍续】</note> <note n="0283a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0283a2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0284a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0284a2001">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0284b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0284b2101">已【CB】，己【卍续】</note> <note n="0284b2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0284b2201">已【CB】，己【卍续】</note> <note n="0284b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0284b2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0285a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0285a0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0285a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0285a1001">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0285a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0285a1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0285a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0285a2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0285b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0285b1201">狘【CB】，狨【卍续】</note> <note n="0286a0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0286a0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0286a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0286a0501">已【CB】，己【卍续】</note> <note n="0286a1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0286a1301">已【CB】，己【卍续】</note> <note n="0286a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0286a1701">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0286a1702" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0286a1702">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0286b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0286b1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0286b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0286b2101">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0286c0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0286c0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0286c0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0286c0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0286c2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0286c2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0287b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0287b1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0287c1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0287c1601">圮【CB】，<g ref="#CB04395">圮</g>【卍续】</note> <note n="0288b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0288b2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0288b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0288b2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0288c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0288c1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0288c2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0288c2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0288c2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0288c2401">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0289c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0289c0101">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0289c2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0289c2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0290a1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0290a1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0290a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0290a1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0290b2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0290b2401">问【CB】，间【卍续】</note> <note n="0290c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0290c1501">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0290c2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0290c2401">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0291a0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0291a0201">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0291a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0291a1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0291b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0291b0101">铜柱【CB】，柱铜【卍续】</note> <note n="0291c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0291c0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0291c0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0291c0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0291c0202" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0291c0202">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0291c1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0291c1901">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0292a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0292a1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0293b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0293b1001">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0293c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0293c1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0294b1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0294b1901">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0294c1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0294c1601">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0295a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0295a0401">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0295c0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0295c0701">刺【CB】，剌【卍续】</note> <note n="0295c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0295c2001">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0296a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0296a1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0296b1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0296b1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0298b0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0298b0701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0298b0702" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0298b0702">祛【CB】，祛【卍续】</note> <note n="0298b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0298b1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0298c2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0298c2201">祛【CB】，祛【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>